Tình huống
Một người đàn ông 55 tuổi đến khoa cấp cứu lúc 2 giờ sáng vì đau ngực bên trái lan xuống cánh tay trái. Bệnh nhân đang dùng thuốc chẹn beta để điều trị tăng huyết áp, thuốc ức chế bơm proton để điều trị trào ngược dạ dày – thực quản, và statin để kiểm soát mỡ máu. Bệnh nhân cho biết đã dùng sildenafil vào tối hôm trước để điều trị rối loạn cương. Huyết áp hiện tại là 130/70 mmHg, nhịp tim 77 lần/phút. Đau ngực bắt đầu sau gắng sức và vẫn tiếp tục không giảm. Bạn nghi ngờ bệnh nhân bị đau thắt ngực không ổn định. Thuốc nào sau đây là chống chỉ định trong trường hợp này?
Giải thích
Sildenafil là một thuốc ức chế chọn lọc enzym phosphodiesterase type 5 (PDE5), hoạt động thông qua việc tăng nồng độ cyclic GMP – chất trung gian làm giãn cơ trơn mạch máu thông qua cơ chế giải phóng nitric oxide (NO). Nhờ đó, sildenafil được sử dụng phổ biến để điều trị rối loạn cương dương và đôi khi được dùng trong tăng áp động mạch phổi.
Tuyệt đối không được sử dụng nitroglycerin ở những bệnh nhân đã dùng sildenafil trong vòng 24 giờ qua. Khi phối hợp 2 thuốc này, sẽ xảy ra hiện tượng giãn mạch quá mức dẫn đến tụt huyết áp nghiêm trọng và tử vong có thể xảy ra.
Nếu bệnh nhân đã dùng sildenafil mà vẫn được dùng nitrate như nitroglycerin, cần phải theo dõi sát huyết áp, và trong trường hợp tụt huyết áp, có thể cần đến bù dịch và thuốc vận mạch để duy trì huyết áp.
Phân tích các lựa chọn khác:
- Aspirin thường được chỉ định trong hội chứng mạch vành cấp. Chống chỉ định nếu bệnh nhân dị ứng aspirin hoặc đang chảy máu đang tiến triển.
- Heparin là thuốc kháng đông được sử dụng trong điều trị hội chứng mạch vành cấp. Tuy nhiên, chống chỉ định nếu bệnh nhân có giảm tiểu cầu do heparin (HIT) hoặc đang chảy máu.
- Metoprolol là thuốc chẹn beta được dùng để kiểm soát tần số tim, nhưng chống chỉ định trong tình trạng tụt huyết áp vì có thể làm giảm cung lượng tim.
- Morphine sulfaten là thuốc giảm đau có thể dùng trong nhồi máu cơ tim nhưng chống chỉ định nếu bệnh nhân có suy hô hấp.
Kết luận: Trong bệnh cảnh đau thắt ngực không ổn định, không được sử dụng nitroglycerin nếu bệnh nhân đã dùng sildenafil trong vòng 24 giờ vì có nguy cơ gây tụt huyết áp nghiêm trọng và tử vong.
Từ khoá
- Unstable angina: Đau thắt ngực không ổn định
- Sildenafil
- Phosphodiesterase type 5 (PDE5) inhibitor: Thuốc ức chế PDE5
- Nitroglycerin
- Hypotension: Tụt huyết áp
- Aspirin: Aspirin
- Unfractionated heparin: Heparin không phân đoạn
- Metoprolol
- Morphine sulfate
- Vasodilation: Giãn mạch