Tình huống
Một sinh viên đại học 22 tuổi đến phòng khám sức khỏe vì sốt trong 5 ngày gần đây, mệt mỏi, đau cơ và một đợt nôn, tiêu chảy. Bác sĩ tại phòng khám chẩn đoán viêm dạ dày – ruột cấp và khuyên uống nhiều nước. Ba ngày sau, bệnh nhân đến khoa cấp cứu vì đau ngực liên tục vùng sau xương ức và cảm thấy khó thở.
Sinh hiệu: huyết áp 120/75 mmHg, nhịp tim 122 lần/phút, nhịp thở 18 lần/phút, nhiệt độ 38,3°C, SpO2 96% khi thở khí trời. ECG ghi nhận nhịp xoang nhanh. X-quang ngực không phát hiện bất thường. Xét nghiệm máu bình thường ngoại trừ bạch cầu hơi tăng.
Xét nghiệm nào sau đây sẽ giúp xác định chẩn đoán trong trường hợp này?
Giải thích
Bệnh nhân trong tình huống này bị viêm cơ tim, thường khởi phát do nhiễm virus. Các triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu và giống như cúm, bao gồm:
- Mệt mỏi
- Đau cơ
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy
- Sốt nhẹ
Một dấu hiệu đặc trưng cần lưu ý là nhịp tim nhanh không tương xứng với sốt (tức là nhịp tim cao hơn mức kỳ vọng theo mức độ sốt). Đây có thể là gợi ý duy nhất cho thấy chẩn đoán là một bệnh lý nghiêm trọng hơn cảm cúm thông thường. Khoảng 12% bệnh nhân cũng có thể đau ngực, dễ nhầm với nhồi máu cơ tim.
Do cơ tim bị viêm, men tim (troponin) thường tăng cao, do đó đây là xét nghiệm có giá trị trong chẩn đoán.
Phân tích các lựa chọn khác:
- Tốc độ máu lắng (ESR) là chỉ dấu viêm không đặc hiệu, có thể tăng trong nhiều tình trạng như nhiễm trùng, bệnh tự miễn, nhưng không giúp xác định viêm cơ tim.
- Procalcitonin là chất chỉ điểm cho nhiễm khuẩn huyết, đặc biệt do vi khuẩn. Không hữu ích trong viêm cơ tim do virus.
- CRP là một chỉ số viêm khác giống như ESR – nhạy nhưng không đặc hiệu cho viêm cơ tim.
- LDH trước đây được dùng để đánh giá tổn thương cơ tim, nhưng không còn được ưa chuộng do thiếu đặc hiệu. Hiện nay, troponin và CK-MB là các xét nghiệm ưu tiên hơn. LDH đôi khi còn dùng để đánh giá tổn thương do Pneumocystis jirovecii hoặc tan máu.
Kết luận: Troponin là xét nghiệm có giá trị nhất trong việc hỗ trợ chẩn đoán viêm cơ tim vì phản ánh tổn thương tế bào cơ tim, đặc biệt khi bệnh nhân có biểu hiện giống cúm nhưng kèm theo đau ngực hoặc nhịp tim nhanh không tương xứng với sốt.
Từ khoá
- Myocarditis: Viêm cơ tim
- Sinus tachycardia: Nhịp xoang nhanh
- ESR (erythrocyte sedimentation rate): Tốc độ lắng hồng cầu
- Procalcitonin
- C-reactive protein (CRP)
- LDH (lactate dehydrogenase)
- Cardiac enzyme: Men tim
- Troponin