Tình huống
Bạn đang chăm sóc một bệnh nhân 23 tuổi, đang mang thai (G0P0 – chưa từng mang thai hoặc sinh con) và mắc rối loạn sử dụng chất đang hoạt động. Cô thừa nhận là đã sử dụng heroin trong thai kỳ này và hôm nay đến khám thai lần đầu tiên ở tuần thai thứ 18.
Khám thực thể ban đầu bình thường, tim thai và hoạt động của em bé bình thường, và mẹ có vẻ khỏe nhưng có các triệu chứng cai mức độ nhẹ. Cô ấy đi khám sức khoẻ định kỳ lần cuối cách đây 13 tháng và đã được tiêm liều vắc-xin viêm gan B đầu tiên.
Ngay lúc này, về xét nghiệm và quản lý tiêm phòng viêm gan B, hành động thích hợp nhất là gì?
Giải thích
Bệnh nhân này có nhiều yếu tố nguy cơ mắc viêm gan B (HBV) do (1) tiền sử sử dụng chất đường tiêm và (2) mang thai. Quản lý và phòng ngừa HBV trong trường hợp này rất quan trọng.
Lịch tiêm vắc-xin HBV là 0, 1 và 6 tháng. Khi liều thứ hai hoặc thứ ba bị trì hoãn, không cần thiết phải bắt đầu lại loạt tiêm và có thể tiêm liều tiếp theo miễn là có khoảng cách 8 tuần giữa liều thứ hai và thứ ba của vắc-xin. Vắc-xin không phải là vi-rút sống, vì vậy nó có thể được tiêm cho phụ nữ có thai hoặc cho con bú.
Phân tích các lựa chọn:- Lựa chọn E (tiêm liều vắc-xin viêm gan B thứ hai ngay sau khi lấy máu xét nghiệm) là đáp án phù hợp nhất. Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao mắc HBV – như đang được đánh giá/điều trị nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI), sử dụng heroin đường chích, có bạn tình dương tính với HBsAg, hoặc có ≥2 bạn tình trong 6 tháng gần đây – nên được tiêm phòng sớm. Tiêm ngay sau khi lấy mẫu huyết thanh giúp hạn chế bỏ sót liều; việc tiêm lặp lại cũng không gây hại và không ảnh hưởng đến tình trạng nhiễm HBV hiện tại hoặc trong quá khứ.
- Lựa chọn A (tiêm lại liều đầu tiên vì lịch tiêm bị gián đoạn) là không cần thiết. Các mũi vắc-xin HBV không cần khởi động lại; chỉ tiếp tục từ liều kế tiếp.
- Lựa chọn B (tiêm liều thứ hai ngay bây giờ trước khi xét nghiệm huyết thanh) là chưa tối ưu. Dù không cần đợi kết quả để tiêm, xét nghiệm trước vẫn hữu ích nhằm xác định tình trạng HBV.
- Lựa chọn C (trì hoãn tiêm đến sau sinh) là không phù hợp. Bệnh nhân nguy cơ cao cần được tiêm càng sớm càng tốt.
- Lựa chọn D (chỉ tiêm nếu HBsAg âm tính) là không cần thiết. Không nên chờ kết quả vì tiêm nhắc lại không gây hại; việc trì hoãn có thể làm mất cơ hội tiêm phòng.
Kết luận: Đối với phụ nữ mang thai có nguy cơ cao mắc HBV, việc tiêm phòng nên được thực hiện ngay lập tức sau khi lấy mẫu xét nghiệm huyết thanh. Không nên trì hoãn tiêm phòng vì bất kỳ lý do gì, bao gồm cả việc chờ kết quả xét nghiệm huyết thanh.
Từ khoá
- Substance use disorder: Rối loạn sử dụng chất
- Heroin
- Fetal heart tones: Nhịp tim thai
- Withdrawal symptoms: triệu chứng cai
- Hepatitis B vaccine: Vắc-xin viêm gan B
- Serologic testing: Xét nghiệm huyết thanh
- Hepatitis B virus (HBV): Vi-rút viêm gan B
- Sexually transmitted infection (STI): Nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục
- Hepatitis B virus surface antigen (HBsAg): Kháng nguyên bề mặt vi-rút viêm gan B
- Immunization: Tiêm chủng