Tình huống
Trong quá trình thăm khám tiền sản cho một bệnh nhân 24 tuổi, bạn phát hiện cô ấy không có miễn dịch với rubella. Thời điểm tốt nhất để tiêm vắc-xin rubella cho cô ấy là khi nào?
Giải thích
Rubella (sởi Đức) thường là một bệnh nhẹ, tự giới hạn. Tuy nhiên, nếu nhiễm rubella trong thai kỳ, đặc biệt là trong những tháng đầu, có thể dẫn đến tử vong thai nhi hoặc gây ra các dị tật bẩm sinh nghiêm trọng, được gọi là hội chứng rubella bẩm sinh.
Do những nguy cơ này, có miễn dịch với rubella là đặc biệt quan trọng đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, nhất là những người đang có kế hoạch mang thai. Tốt nhất, nên kiểm tra tình trạng miễn dịch rubella trong giai đoạn tư vấn mang thai (tức chưa thụ thai thành công). Nếu người phụ nữ chưa có miễn dịch, vắc-xin nên được tiêm trước khi mang thai và chỉ khi cô ấy không có kế hoạch mang thai trong vòng 4 tuần tới.
Trong tình huống này, bệnh nhân được phát hiện không có miễn dịch trong giai đoạn tiền sản (nghĩa là đang mang thai). Do đó, không thể tiêm vắc-xin rubella nay lúc này hay bất kỳ tam cá nguyệt nào tiếp theo. Vắc-xin rubella là vắc-xin sống, giảm độc lực, là chống chỉ định trong thai kỳ do nguy cơ (dù rất nhỏ) truyền vi-rút từ vắc-xin sang thai nhi. Tuy nhiên, nếu tiêm nhầm khi đang mang thai, thì không có chỉ định chấm dứt thai kỳ.
Trong tình huống này, giai đoạn hậu sản sớm là thời điểm phù hợp nhất để tiêm vắc-xin rubella cho phụ nữ không có miễn dịch. Tiêm ngay sau sinh giúp bảo vệ mẹ và giảm nguy cơ rubella ở các lần mang thai tiếp theo.
Lựa chọn E (ít nhất 4 tuần sau sinh) vẫn thuộc giai đoạn hậu sản, tuy nhiên cần khuyến khích tiêm càng sớm càng tốt sau sinh để đảm bảo hình thành miễn dịch sớm và giảm nguy cơ mang thai ngoài ý muốn khi chưa được bảo vệ.
Kết luận: Đối với phụ nữ không có miễn dịch với rubella trong thai kỳ, thời điểm tối ưu để tiêm vắc-xin là trong giai đoạn hậu sản sớm để đảm bảo an toàn cho thai nhi và cung cấp miễn dịch cho người mẹ trước khi có thai tiếp theo.
Từ khoá
- Prenatal workup: Thăm khám tiền sản
- Immune to rubella: Có miễn dịch với rubella
- Vaccinate: Tiêm vắc-xin
- Second trimester of pregnancy: Tam cá nguyệt thứ hai của thai kỳ
- Third trimester of pregnancy: Tam cá nguyệt thứ ba của thai kỳ
- Early postpartum period: Giai đoạn hậu sản sớm
- Self-limited illness: Bệnh tự giới hạn
- Fetal death: Tử vong thai nhi
- Congenital defects: Dị tật bẩm sinh
- Congenital rubella syndrome (CRS): Hội chứng rubella bẩm sinh
- Preconception counseling: Tư vấn tiền mang thai
- Contraindicated: Chống chỉ định
- Inadvertent vaccination: Tiêm vắc-xin nhầm
- Therapeutic abortion: Chấm dứt thai kỳ (vì lý do y khoa)
- Live attenuated vaccine: Vắc-xin sống giảm độc lực