Tình huống
Bệnh nhân nam 20 tuổi, là lính cứu hỏa, đến phòng cấp cứu vì đau đầu và chóng mặt sau khi chữa cháy cho một căn nhà. Hiện tại, bệnh nhân không than khó thở. Khám lâm sàng ghi nhận không tím. Khí máu động mạch ghi nhận PO2 bình thường.
Xử trí ban đầu nào dưới đây là phù hợp trên bệnh nhân này?
Giải thích
Triệu chứng đau đầu và chóng mặt ở lính cứu hỏa sau khi tiếp xúc với khói từ đám cháy gợi ý nguy cơ ngộ độc carbon monoxide (CO), một nguyên nhân phổ biến trong môi trường cháy kín khí. CO có ái lực cao với hemoglobin và tạo thành carboxyhemoglobin, làm giảm khả năng vận chuyển oxy đến mô dù PO2 có thể vẫn bình thường trên khí máu động mạch. Do đó, định lượng nồng độ carboxyhemoglobin là xét nghiệm chính xác và cần thiết để chẩn đoán. Nên tiến hành định lượng trước khi bắt đầu liệu pháp oxy vì oxy có thể làm giảm nhanh nồng độ carboxyhemoglobin và dẫn đến kết quả xét nghiệm âm tính giả.
Phân tích các lựa chọn khác:
- (A) Methemoglobin huyết thường gây tím, không phù hợp với bệnh cảnh hiện tại.
- (B) Không có chỉ định điện tâm đồ cấp thiết ở bệnh nhân trẻ, không đau ngực.
- (D) Chụp CT sọ không cần thiết nếu không có dấu hiệu thần kinh khu trú hoặc nghi ngờ tổn thương não rõ ràng.
- (E) Thiếu máu hiếm khi gây triệu chứng cấp tính trong bối cảnh này và không liên quan đến phơi nhiễm khí cháy.
Kết luận: Trong các trường hợp phơi nhiễm khói lửa, đặc biệt ở lính cứu hỏa, nên nghĩ đến ngộ độc CO và ưu tiên định lượng carboxyhemoglobin trước khi thở oxy liệu pháp.
Từ khoá
- Carbon monoxide poisoning: Ngộ độc carbon monoxide
- Carboxyhemoglobin
- Arterial blood gas (ABG): Khí máu động mạch
- Pulse oximetry: Đo bão hòa oxy qua da
- Methemoglobinemia: Methemoglobin huyết
- Firefighter exposure: Phơi nhiễm của lính cứu hỏa
- Headache and dizziness: Đau đầu và chóng mặt
- Oxygen therapy: Liệu pháp oxy
- CT scan of the head: Chụp CT sọ
- Hypoxia: Thiếu oxy mô