Tình huống
Bệnh nhân nam 25 tuổi tiền căn khỏe mạnh đi cắm trại và leo núi Fansipan – Lai Châu cao hơn 3000 m. Anh đau đầu nhẹ khi đáp máy bay đến Lai Châu; ngày hôm sau, anh theo đoàn chạy xe lên núi, ở lại một nhà nghỉ và ngày sau nữa đi bộ leo lên đỉnh núi.
Trong quá trình leo núi, anh thấy khó thở và ho đàm nhuốm máu. Sau đó đoàn đưa anh đến một phòng khám địa phương.
Tại phòng khám, bệnh nhân mất định hướng lực và suy hô hấp. SpO2 khí phòng là 79%. Tĩnh mạch cổ phẳng và nhịp tim nhanh. Rale nổ lan tỏa hai bên phổi.
Câu khẳng định nào dưới đây mô tả chính xác nhất tình trạng của bệnh nhân?
Giải thích
Chẩn đoán chính xác nhất trong trường hợp này là phù phổi do độ cao (HAPE). Đây là biến chứng nghiêm trọng và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở những người leo núi cao.
HAPE xảy ra do tăng áp động mạch phổi phản ứng với tình trạng thiếu oxy ở độ cao. Sự co mạch không đồng đều gây tổn thương nội mô mao mạch và làm rò dịch vào phế nang. Đặc điểm của HAPE bao gồm khởi phát cấp, khó thở, ho, có thể ho ra máu, và phù phổi không do tim.
Yếu tố nguy cơ của HAPE:
- Lên cao nhanh bằng phương tiện cơ giới.
- Ngủ ở nơi có độ cao lớn.
- Cá nhân có cơ địa nhạy cảm với thay đổi áp suất oxy.
Bệnh nhân từng bị HAPE có nguy cơ tái phát rất cao nếu leo núi lại trong tương lai. Do đó, dự phòng bằng cách đi lên từ từ, dùng nifedipine dự phòng hoặc tránh độ cao là cần thiết.
Siêu âm tim sẽ không phát hiện giảm chức năng thất trái vì HAPE không liên quan đến tim mạch. Nifedipine có thể dùng hỗ trợ nhưng oxy liệu pháp và xuống độ cao là điều trị cấp cứu thiết yếu. Acetazolamide không có vai trò trong điều trị hay phòng ngừa HAPE mà dùng cho chứng say núi cấp (AMS).
Từ khoá
- High-altitude pulmonary edema (HAPE): Phù phổi do độ cao
- Oxygen therapy: Liệu pháp oxy
- Pulmonary vasoconstriction: Co mạch phổi
- Pulmonary edema: Phù phổi
- Acute mountain sickness (AMS): Say độ cao cấp tính
- Nifedipine
- Acetazolamide