Tình huống
Bệnh nhân nam 25 tuổi đi khám sức khỏe định kỳ. Trước khi đến khám, bệnh nhân ghi nhận một lần nước tiểu hồng nhạt. Tại thời điểm khám, nước tiểu vàng trong. Xét nghiệm nước tiểu mẫu đầu dòng ghi nhận có hồng cầu, nên bệnh nhân được chuyển khám chuyên khoa thận – tiết niệu.
Tiền căn:
- Khoẻ mạnh
- Không hút thuốc lá
- Ít uống rượu bia
- Gần đây có nhiễm trùng hô hấp trên
Khám lâm sàng:
- Huyết áp: 114/72 mmHg
- Không phát hiện bất thường khác
Kết quả phân tích nước tiểu:
- Protein niệu 2+
- 10–15 hồng cầu trên mỗi trường quan sát(RBC/hpf)
- Hồng cầu biến dạng
- Không có bạch cầu hay cặn lắng
Nguyên nhân tiểu máu nghĩ đến nhiều nhất trên bệnh nhân này là gì?
Giải thích
Bệnh nhân trẻ tuổi có tiểu máu với hồng cầu biến dạng và protein niệu là dấu hiệu gợi ý nguyên nhân tiểu máu từ cầu thận. Đây là điểm quan trọng để phân biệt với các nguyên nhân khác như nhiễm trùng hoặc sỏi đường tiết niệu.
Bệnh thận IgA, còn gọi là bệnh Berger, là nguyên nhân thường gặp nhất của tiểu máu có nguồn gốc cầu thận ở người trẻ. Cơ chế bệnh là do lắng đọng IgA tại mô đệm gian mao mạch trong cầu thận. Đặc trưng lâm sàng của bệnh là tiểu máu xuất hiện sau một đợt nhiễm trùng hô hấp trên — đúng như hoàn cảnh bệnh nhân này.
Trong khi đó, bệnh thận có màng đáy mỏng cũng có thể gây tiểu máu vi thể mạn tính, nhưng thường không có protein niệu, và là tình trạng lành tính.
Phân tích các lựa chọn khác:
- (A) Sỏi thận: Có thể gây tiểu máu nhưng thường là hồng cầu không biến dạng và không kèm protein niệu.
- (B) Ung thư biểu mô tế bào thận: Ít gặp ở người trẻ và không gây biến dạng hồng cầu hay protein niệu.
- (C) Viêm cầu thận hậu nhiễm liên cầu trùng: Thường xảy ra sau 1–2 tuần kể từ viêm họng, đi kèm phù, tăng huyết áp và trụ hồng cầu trong nước tiểu. Hiếm gặp ở người lớn tại các quốc gia phát triển.
- (D) Viêm tuyến tiền liệt mạn: Không gây hồng cầu biến dạng hoặc protein niệu; đồng thời ít gặp ở người trẻ không triệu chứng niệu đạo.
Kết luận: Tiểu máu với hồng cầu biến dạng và protein niệu ở bệnh nhân trẻ gợi ý nguyên nhân từ cầu thận, với bệnh thận IgA là nguyên nhân thường gặp nhất, đặc biệt nếu khởi phát sau nhiễm trùng hô hấp trên.
Từ khoá
- Hematuria: Tiểu máu
- Glomerular hematuria: Tiểu máu nguồn gốc cầu thận
- IgA nephropathy (Berger disease): Bệnh thận IgA (bệnh Berger)
- Mesangium: Gian mao mạch
- Thin basement membrane nephropathy: Bệnh thận màng đáy mỏng
- Proteinuria: Protein niệu
- Dysmorphic red blood cells: Hồng cầu biến dạng
- Post-streptococcal glomerulonephritis: Viêm cầu thận hậu nhiễm liên cầu trùng
- Renal cell carcinoma: Ung thư biểu mô tế bào thận
- Prostatitis: Viêm tuyến tiền liệt