Một du khách nam 35 tuổi than phiền không thể nhắm mắt phải (S2381)

Giải thích

Các triệu chứng và diễn biến thời gian của bệnh nhân này rất phù hợp với bệnh Lyme giai đoạn 2. Khoảng vài tuần sau chuyến đi cắm trại ở New York và khả năng tiếp xúc với ve Ixodes, bệnh nhân có triệu chứng phát ban da hình bia bắn đặc trưng, còn gọi là ban đỏ di chuyển – đây là dấu hiệu của bệnh Lyme giai đoạn 1. Các triệu chứng thần kinh, tim hoặc khớp thứ phát sẽ xuất hiện vài tuần đến vài tháng sau khi phát ban.

Liệt dây thần kinh mặt là một trong những dấu hiệu thần kinh phổ biến nhất của bệnh Lyme giai đoạn 2; triệu chứng có thể một bên hoặc hai bên. Liệt cả vùng trán và nửa dưới mặt cho thấy tổn thương thần kinh vận động ngoại biên, khác với liệt trung ương (xem bên dưới). Bệnh Lyme giai đoạn 3 xảy ra từ vài tháng đến vài năm sau đó và đặc trưng biểu hiện viêm khớp tái phát, đôi khi hủy khớp, thường là viêm thiểu khớp

Các lựa chọn khác ít khả năng hơn:

• Bệnh sarcoidosis có thể gây liệt dây thần kinh mặt, nhưng không có các dấu hiệu hoặc triệu chứng khác (như hạch to) gợi ý bệnh này ở bệnh nhân.
• Liệt Bell vô căn là chẩn đoán loại trừ khi không tìm được nguyên nhân khác gây liệt dây thần kinh mặt ngoại biên. Tuy nhiên, liệt Bell sẽ không giải thích được tiền sử phát ban trước đó hoặc tiền sử đi cắm trại.
• Bệnh giang mai cũng cần được xem xét trong chẩn đoán phân biệt với bệnh Lyme, đặc biệt là giang mai thần kinh. Tuy nhiên, phát ban hình bia không điển hình cho bệnh giang mai, và các biểu hiện thần kinh của giang mai thứ phát thường liên quan đến viêm màng não nhẹ.
• Nhồi máu lỗ khuyết là thể đột quỵ thiếu máu cục bộ quy mô nhỏ, thường do tắc nghẽn các nhánh xuyên sâu của động mạch não, gây tổn thương khu trú tại chất trắng hoặc nhân xám sâu của não. Nếu gây liệt mặt, đó sẽ là liệt mặt kiểu trung ương, chỉ ảnh hưởng đến nửa dưới mặt và không ảnh hưởng đến vùng trán (do vùng trán được chi phối thần kinh từ cả hai bán cầu não).

Kết luận: Khi bệnh nhân có tiền sử phơi nhiễm tại vùng lưu hành bệnh Lyme, sau đó xuất hiện ban đỏ di chuyển và các biểu hiện thần kinh, cần nghĩ đến bệnh Lyme và phân biệt với các nguyên nhân khác gây liệt dây thần kinh mặt. Việc khai thác yếu tố dịch tễ, tiền sử triệu chứng và đặc điểm lâm sàng là chìa khóa để chẩn đoán.