Một người đàn ông 55 tuổi liệt ruột sau phẫu thuật cắt đoạn phải đại tràng chương trình (S1432)

Giải thích

Bệnh nhân có pH máu tăng (7.56), bicarbonat máu tăng (HCO₃^– 42 mEq/L), PCO₂ tăng (50 mm Hg), phù hợp với tình trạng kiềm chuyển hóa có hô hấp bù trừ bằng cách giảm thông khí. Nguyên nhân thường gặp trong phẫu thuật là do mất acid dịch vị HCl qua ống thông dạ dày, dẫn đến giảm Cl^– và tăng HCO₃^–.

Bù trừ hô hấp cho kiềm chuyển hóa thường biểu hiện bằng giảm thông khí để giữ lại CO₂, làm tăng PCO₂. Nếu là kiềm chuyển hóa chưa bù, PCO₂ sẽ bình thường. Điện giải niệu cho thấy natri niệu và clorua niệu rất thấp, phản ánh trạng thái giảm thể tích tuần hoàn và thận đang cố gắng giữ natri và clorua để bù lại dịch mất qua ống thông. Hạ kali máu (K⁺ 3.1 mEq/L) và tăng bicarbonat cũng góp phần duy trì tình trạng kiềm chuyển hóa.

Các lựa chọn khác không phù hợp. Nếu là toan hô hấp với chuyển hóa bù trừ, pH sẽ thấp. Kiềm chuyển hóa và kiềm hô hấp kết hợp là không phù hợp với PCO₂ tăng. Toan hô hấp và kiềm hô hấp kết hợp là bất khả thi về mặt sinh lý.

Kết luận: Mất acid dịch vị kéo dài có thể dẫn đến kiềm chuyển hóa, và hô hấp bù trừ bằng cách giảm thông khí làm tăng CO₂. Điện giải niệu và huyết thanh giúp giúp xác định nguyên nhân và mức độ bù trừ.