Tình huống
Một người đàn ông 59 tuổi đến khoa cấp cứu vì đau ngực trái và khó thở khởi phát 2 giờ trước. Bệnh nhân mô tả cơn đau kiểu đè ép, lan xuống cánh tay trái, kèm theo vã mồ hôi. Huyết áp 160/80 mmHg, nhịp tim 86 lần/phút, nhịp thở 15 lần/phút. Điện tâm đồ ghi nhận ST chênh lên 2 mm ở các chuyển đạo I, aVL và V3 đến V6. Trong các lựa chọn sau, yếu tố nào là chống chỉ định tuyệt đối của liệu pháp tiêu sợi huyết?
Giải thích
Liệu pháp tiêu sợi huyết có thể được chỉ định cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim ST chênh lên (STEMI) trong vòng 12 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Chống chỉ định tuyệt đối của liệu pháp tiêu sợi huyết là những tình huống làm tăng nguy cơ chảy máu nghiêm trọng, đặc biệt là xuất huyết nội sọ – biến chứng nguy hiểm nhất. Những chống chỉ định tuyệt đối bao gồm:
- Tiền sử xuất huyết nội sọ bất kỳ lúc nào
- Khối u nội sọ hoặc dị dạng mạch máu não đã biết
- Đột quỵ thiếu máu não trong vòng 3 tháng
- Chảy máu nội tạng đang hoạt động (không bao gồm kinh nguyệt)
- Nghi ngờ bóc tách động mạch chủ hoặc viêm màng ngoài tim
- Chấn thương đầu hoặc mặt nghiêm trọng trong vòng 3 tháng
Các lựa chọn còn lại là chống chỉ định tương đối:
- Huyết áp tâm thu >180 mmHg là chống chỉ định tương đối. Có thể dùng thuốc hạ áp trước khi tiêm thuốc tiêu sợi huyết.
- Dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu hay thuốc chống đông không phải là chống chỉ định tuyệt đối nếu không có chảy máu hoạt động.
- Phẫu thuật lớn trong vòng 3 tuần là chống chỉ định tương đối vì nguy cơ chảy máu tại vị trí phẫu thuật cũ.
- Loét dạ dày tá tràng là chống chỉ định tương đối do nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.
Kết luận: Tiền sử xuất huyết nội sọ là một chống chỉ định tuyệt đối đối với liệu pháp tiêu sợi huyết vì nguy cơ gây chảy máu não tái phát. Trong khi đó, các yếu tố khác như huyết áp cao, loét dạ dày hay phẫu thuật gần đây là chống chỉ định tương đối và có thể được cân nhắc nếu lợi ích vượt trội so với nguy cơ.
Từ khoá
- ST-elevation myocardial infarction (STEMI): Nhồi máu cơ tim ST chênh lên
- Thrombolytic therapy (fibrinolysis): Liệu pháp tiêu sợi huyết
- Absolute contraindication: Chống chỉ định tuyệt đối
- Relative contraindication: Chống chỉ định tương đối
- Intracranial hemorrhage: Xuất huyết nội sọ
- Aspirin
- Peptic ulcer disease: Loét dạ dày – tá tràng
- Major surgery: Phẫu thuật lớn
- Blood pressure (BP): Huyết áp
- Percutaneous coronary intervention (PCI): Can thiệp mạch vành qua da