Một phụ nữ 45 tuổi khởi phát tetany trong tuần thứ hai của dinh dưỡng tĩnh mạch toàn phần (S1429)

Giải thích

Một cơn tetany thường khởi phát với cảm giác ngứa ran quanh miệng hoặc ở đầu chi, sau đó là co giật cơ bàn tay, bàn chân hoặc mặt. Các ngón tay có thể co quắp kiểu “bàn tay đỡ đẻ”, và nếu nặng có thể gây co thắt thanh quản hoặc toàn thân.

Hạ magie máu là nguyên nhân gây cơn co tetany thường gặp ở bệnh nhân suy dinh dưỡng hoặc mất dịch tiêu hóa kéo dài, như trên bệnh nhân có rò ruột non và đang nuôi ăn tĩnh mạch. Các biểu hiện thần kinh – cơ của hạ magie máu tương tự với hạ canxi máu: dị cảm, tăng phản xạ gân xương, cứng cơ và cuối cùng là tetany. Ngoài ra, hạ magie máu còn gây mất kali qua thận, giải thích cho tình trạng hạ kali trong kết quả xét nghiệm.

Điện tâm đồ có thể giúp phân biệt giữa hạ canxi máu (khoảng QT kéo dài, sóng T đảo ngược, block tim) và hạ magie máu (khoảng QT và PR kéo dài, đoạn ST chênh xuống, sóng P dẹt hoặc đảo ngược, xoắn đỉnh). Hạ magie máu cũng có thể gây nên hạ canxi máu thứ phát do gây ra tình trạng suy tuyến cận giáp chức năng.

Trong tình huống này, mặc dù canxi huyết thanh là 8.2 mg/dL, nhưng cần hiệu chỉnh do albumin thấp (cộng thêm 0.8 mg/dL cho mỗi 1 g/dL albumin bị giảm). Lấy mốc albumin 4 g/dL thì canxi hiệu chỉnh tính như sau 8.2+0.8×1.6=9.48 mg/dL, nằm trong khoảng bình thường. Do đó, canxi không phải là nguyên nhân trực tiếp. Khí máu động mạch hoàn toàn bình thường nên loại trừ nguyên nhân tăng thông khí gây kiềm hô hấp. Thiếu acid béo thiết yếu không gây tetany. Động kinh cục bộ không phải là nguyên nhân phổ biến trong bối cảnh lâm sàng và xét nghiệm này.

Kết luận: Hạ magie máu là nguyên nhân phổ biến gây tetany ở bệnh nhân mất dịch đường ruột hoặc nuôi dưỡng tĩnh mạch toàn phần, và cần được xem xét ở mọi bệnh nhân có biểu hiện thần kinh – cơ không giải thích được.