Tình huống
Một phụ nữ 61 tuổi đang đi bộ đến cửa hàng tạp hóa thì cảm thấy tức giữa ngực. Bà bắt đầu đổ mồ hôi và cảm thấy khó thở. Khi được đưa khoa cấp cứu, huyết áp là 130/70 mmHg, nhịp tim 76 lần/phút, SpO2 98% khi thở khí trời. Kết quả điện tim như hình bên dưới. Thuốc nào sau đây đã được chứng minh là có tác dụng độc lập làm giảm tử vong trong nhồi máu cơ tim cấp?
Giải thích
Aspirin là một thuốc kháng tiểu cầu và cần được sử dụng sớm cho tất cả bệnh nhân nghi ngờ có hội chứng mạch vành cấp (ACS), trừ khi có chống chỉ định rõ ràng.
Thử nghiệm ISIS-2 đã cung cấp bằng chứng mạnh mẽ nhất cho thấy aspirin giúp giảm tử vong độc lập đến 23% ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp.
Các lựa chọn khác:
- Nitroglycerin (A) là thuốc giãn mạch, giúp giảm tiền tải và làm giãn động mạch vành, có thể cải thiện triệu chứng đau ngực ở bệnh nhân ACS. Tuy nhiên, không có tác dụng làm giảm tử vong. Ngoài ra, nitroglycerin chống chỉ định trong nhồi máu thành dưới vì có thể gây hạ huyết áp nghiêm trọng ở bệnh nhân phụ thuộc tiền tải.
- Heparin không phân đoạn (C) là thuốc chống đông gián tiếp, ức chế thrombin, ngăn chuyển fibrinogen thành fibrin, qua đó giảm sự lan rộng của cục máu đông. Khi kết hợp với aspirin, tác dụng ngăn ngừa tử vong sẽ tăng lên (tính cộng hưởng). Tuy nhiên, heparin không được chứng minh là đơn lẻ giúp giảm tử vong như aspirin.
- Lidocaine (D) được sử dụng trước đây như một biện pháp phòng ngừa loạn nhịp thất sau nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng sử dụng lidocaine dự phòng thực sự làm tăng tỷ lệ tử vong. Do đó, hiện nay không còn được khuyến cáo sử dụng thường quy.
- Diltiazem (E) thuộc nhóm thuốc chẹn kênh canxi (CCB). Còn nhiều nghi ngờ về độ an toàn và hiệu quả khi sử dụng CCB trong giai đoạn cấp của ACS. Một số nghiên cứu cho thấy dùng CCB ở giai đoạn này có thể làm tăng tác dụng phụ, đặc biệt ở bệnh nhân có rối loạn chức năng thất trái hoặc nhồi máu diện rộng.
Kết luận: Aspirin là thuốc đầu tay quan trọng giúp giảm tử vong trong điều trị hội chứng mạch vành cấp, được hỗ trợ bởi dữ liệu lâm sàng mạnh mẽ. Tất cả bệnh nhân nghi ngờ nhồi máu cơ tim nên được sử dụng aspirin càng sớm càng tốt nếu không có chống chỉ định.
Từ khoá
- Hội chứng mạch vành cấp: acute coronary syndrome (ACS)
- Acute myocardial infarction (MI): Nhồi máu cơ tim cấp
- Aspirin (ASA)
- ISIS-2 Trial: Thử nghiệm ISIS-2. Lancet. 1988 Aug 13;2(8607):349-60.
- Antiplatelet agent: Thuốc kháng tiểu cầu
- Unfractionated heparin: Heparin không phân đoạn
- Thrombin
- Fibrinogen
- Lidocaine
- Calcium channel blocker (CCB): Thuốc chẹn kênh canxi
- Diltiazem
- Nitroglycerin
- Preload: Tiền tải
- Mortality benefit: Lợi ích giảm tử vong