Tình huống
Một phụ nữ 61 tuổi có tiền sử đái tháo đường và tăng huyết áp được con gái đưa đến khoa cấp cứu. Bệnh nhân bắt đầu khó thở khoảng 12 giờ trước và sau đó cảm thấy tê ngứa vùng giữa ngực, kèm theo vã mồ hôi. ECG cho thấy ST chênh xuống ở các chuyển đạo II, III và aVF. Bạn nghi ngờ bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim không ST chênh lên (NSTEMI).
Trong các chất chỉ điểm tim sau, chất nào bắt đầu tăng trong vòng 3–6 giờ sau khởi phát đau ngực, đạt đỉnh trong 12–24 giờ, và trở về bình thường trong 7–10 ngày?
Giải thích
Động học của các dấu ấn tim sau nhồi máu cơ tim (NMCT) khác nhau về thời điểm khởi phát, đỉnh và thời gian tồn tại:
- Myoglobin: tăng sớm nhất, thường xuất hiện trong 1–4 giờ, đạt đỉnh ở 6–12 giờ và trở về mức nền trong vòng 24 giờ. Myoglobin có tính nhạy cao nhưng không đặc hiệu cho NMCT.
- Creatine kinase (CK) và CK-MB: tăng trong khoảng 4–6 giờ, đạt đỉnh ở 18–24 giờ và trở về bình thường trong 2–3 ngày. CK-MB đặc hiệu hơn cho tổn thương tim so với CK toàn phần, nhưng ít nhạy hơn troponin.
- Troponin I: tăng trong 2–4 giờ, đạt đỉnh khoảng 24 giờ và duy trì ở mức cao trong 7–10 ngày, do đó troponin I là dấu ấn được ưu tiên trong chẩn đoán NMCT nhờ độ nhạy và độ đặc hiệu cao.
- Lactate dehydrogenase (LDH): tăng muộn hơn, thường xuất hiện trong 12–24 giờ, đạt đỉnh ở 48–72 giờ và có thể còn tăng tới 10 ngày.
Hình minh họa dưới đây cho thấy diễn tiến theo thời gian của các dấu ấn này sau NMCT, giúp so sánh sự tăng và giảm của myoglobin, CK, CK-MB, troponin I và LDH theo giờ và ngày sau khi khởi phát triệu chứng.
Kết luận: Myoglobin và CK-MB là các dấu ấn tăng sớm nhưng kém đặc hiệu; troponin I vừa tăng sớm vừa có độ đặc hiệu cao; LDH đạt đỉnh muộn và duy trì tăng lâu hơn. Việc đo lặp troponin (serial troponin) được khuyến nghị để chẩn đoán NMCT; CK-MB và myoglobin hiện ít được sử dụng trong thực hành lâm sàng so với troponin.
Từ khoá
- Troponin I
- Non–ST-elevation myocardial infarction (NSTEMI): Nhồi máu cơ tim không ST chênh lên
- Myoglobin
- Creatine kinase (CK)
- Creatine kinase-MB (CK-MB)
- Lactate dehydrogenase (LDH)
- Cardiac biomarkers: Chất chỉ điểm tim
- Chest pain: Đau ngực
- Peak level: Mức đỉnh