Tình huống
Một phụ nữ 71 tuổi, G2P2 (mang thai 2 lần, sinh 2 con đủ tháng) đến khám sức khỏe định kỳ hàng năm. Cô khỏe mạnh và không dùng bất kỳ loại thuốc nào, vì vậy đã không gặp bác sĩ trong 10 năm qua. Cô chưa từng có kết quả xét nghiệm Pap bất thường, và chồng cô, năm nay 76 tuổi, là bạn tình duy nhất. Cô ấy không hút thuốc và thỉnh thoảng uống cocktail hoặc rượu vang trong bữa tối. Gia đình không có tiền sử mắc bệnh ung thư. Huyết áp tại phòng khám hôm nay là 140/70 mmHg. Chiều cao 162,5 cm và cân nặng 59 kg.
Các xét nghiệm sàng lọc thích hợp nhất để chỉ định cho bệnh nhân này là gì?
Giải thích
Nguyên tắc cần lưu ý:
- Nội soi đại tràng sàng lọc ung thư đại tràng cho phụ nữ có nguy cơ trung bình nên bắt đầu ở tuổi 50 và nên tiếp tục đến tuổi 75.
- Xét nghiệm Pap có thể ngừng ở tuổi 65 ở phụ nữ không có tiền sử loạn sản nặng và đã được sàng lọc đầy đủ trước đó.
- Chụp nhũ ảnh sàng lọc ung thư vú nên bắt đầu ở tuổi 40 và có thể ngừng ở tuổi 75 tùy thuộc vào các yếu tố cá nhân như tiền sử gia đình và tình trạng sức khỏe hiện tại.
- Phụ nữ nên bắt đầu sàng lọc loãng xương bằng DEXA (đo hấp thụ tia X năng lượng kép) ở tuổi 65, trừ khi đã mãn kinh và có các yếu tố nguy cơ gãy xương khác (ví dụ: cân nặng thấp, đang hút thuốc, tiền sử gia đình gãy xương chậu).
- Xét nghiệm da tìm lao chỉ cần được thực hiện ở những người nhiễm HIV, những người có tiếp xúc gần gũi với những người nghi ngờ mắc lao, những người sử dụng thuốc đường tĩnh mạch, những người sống trong viện dưỡng lão hoặc cơ sở chăm sóc dài hạn, hoặc những người làm việc trong ngành y tế. Bệnh nhân này không có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào cần thiết phải xét nghiệm lao.
- Kiểm tra thính giác không phải là một sàng lọc thường quy.
Cụ thể đối với phụ nữ 71 tuổi này:
- Xét nghiệm Pap: Cô ấy 71 tuổi và không có tiền sử Pap bất thường, chồng là bạn tình duy nhất. Cô ấy đã vượt quá tuổi được khuyến nghị để ngừng sàng lọc Pap (thường là 65 tuổi nếu có đủ tiền sử sàng lọc âm tính). Do đó, xét nghiệm Pap không còn cần thiết.
- Chụp nhũ ảnh: Mặc dù cô ấy 71 tuổi (vượt quá 75 tuổi có thể ngừng sàng lọc), nhưng đây là sàng lọc quan trọng đối với ung thư vú và không có lý do cụ thể để ngừng sàng lọc.
- Nội soi đại tràng: Cô ấy vẫn nằm trong độ tuổi khuyến nghị sàng lọc ung thư đại tràng (50-75 tuổi). Do đó, nội soi đại tràng là cần thiết.
- Đo mật độ xương (DEXA): Cô ấy đã vượt quá tuổi 65 được khuyến nghị bắt đầu sàng lọc DEXA cho loãng xương.
- Xét nghiệm da tìm lao: Kkhông có yếu tố nguy cơ nào được liệt kê để cần xét nghiệm lao.
- Kiểm tra thính giác: Không phải là xét nghiệm sàng lọc thường quy.
Vì vậy, các xét nghiệm thích hợp nhất cho bệnh nhân này là chụp nhũ ảnh, nội soi đại tràng và đo mật độ xương.
Từ khoá
- Annual examination: Khám sức khỏe định kỳ hàng năm
- Sexual partner: Bạn tình
- Nonsmoker: Không hút thuốc
- Current smoker: Đang hút thuốc
- Pap test: Xét nghiệm Pap (tầm soát ung thư cổ tử cung)
- Mammogram: Chụp nhũ ảnh (tầm soát ung thư vú)
- Colonoscopy: Nội soi đại tràng (tầm soát ung thư đại tràng)
- Bone densitometry (DEXA): Đo mật độ xương
- Tuberculin (TB) skin test: Xét nghiệm da tìm lao
- Auditory testing: Kiểm tra thính giác
- Colon cancer screening: Sàng lọc ung thư đại tràng
- Severe dysplasia: Loạn sản nặng
- Postmenopausal: Mãn kinh
- Risk factors for fracture: Các yếu tố nguy cơ gãy xương
- Routine screening test: Xét nghiệm sàng lọc thường quy