TÓM TẮT
Định nghĩa – Soi da (Dermoscopy) là một kỹ thuật không xâm lấn, thực hiện trực tiếp trên cơ thể (in vivo), chủ yếu được sử dụng để thăm khám các tổn thương da. Thiết bị cầm tay gọi là kính soi da (dermatoscope), bao gồm một nguồn sáng và hệ thống thấu kính phóng đại, cho phép quan sát các cấu trúc dưới bề mặt da mà mắt thường không thể nhìn thấy được. (Xem thêm mục ‘Vật lý của soi da’ và ‘Các loại kính soi da’ ở dưới.)
Hình ảnh soi da trong tổn thương da – Các màu sắc và cấu trúc quan sát được trong tổn thương da chủ yếu liên quan đến số lượng, sự phân bố và vị trí của melanin, cấu trúc mạch máu, collagen, keratin và vảy huyết thanh (hình 2A-D và bảng 2A-B).
- Tổn thương tế bào hắc tố – Các đặc điểm điển hình bao gồm: mạng lưới sắc tố, mạng lưới âm tính, các đường góc cạnh, dải sọc, các hạt tập trung hoặc viền hạt ngoại vi, và vùng sắc tố xanh-đen đồng nhất (hình 1A-C).
- Ung thư biểu mô tế bào đáy – Các đặc điểm nhận diện bao gồm: mạch máu hình cành cây; cấu trúc dạng lá; cấu trúc hình bánh xe/hạt đồng tâm; các chấm/hạt màu xanh/xám hình bầu dục hoặc tròn không tập trung; nhiều hạt tập trung màu vàng đến trắng; cùng các mảng và sợi trắng bóng (hình 2).
- Ung thư biểu mô tế bào vảy – Đặc trưng bởi các cấu trúc: mạch máu hình cầu thận, vòng tròn trắng, hình hoa hồng (rosettes), vảy sừng trắng/vàng, vòng tròn nâu và các chấm/hạt màu nâu sắp xếp theo hình nan hoa (hình 3).
- Dày sừng seborrhoic – Các đặc điểm đặc trưng là: nang dạng mụn mễ, lỗ mở dạng mụn đầu đen, cùng các rãnh và nếp cuộn (gyri and sulci) (hình 4).
- U mạch máu/U mạch sừng – Quan sát thấy các “hồ” (lagoons) màu đỏ hoặc xanh/tím/đen (hình 5). (Xem thêm “Đánh giá soi da các tổn thương da”, phần ‘Bước 1: Tổn thương lành tính’.)
- U hắc tố (Melanoma) – Một số đặc điểm liên quan bao gồm: mạng lưới sắc tố không điển hình; mạng lưới âm tính; các dải/đường trắng bóng; mảng màu không điển hình; màn sương xanh-trắng (blue-white veil); kiểu mạch máu không điển hình; các dải sọc không đều; chấm hoặc hạt không điển hình; các đường góc cạnh tạo thành hình zigzag hoặc đa giác; cấu trúc thoái triển; và các vùng ngoại vi màu nâu nhạt không có cấu trúc (hình 6A-C). (Xem thêm “Đánh giá soi da các tổn thương da”, phần ‘Các thuật toán và phương pháp khác’.)
Ưu điểm của thăm khám bằng soi da
Đối với các lâm sàng viên đã được đào tạo bài bản, việc kết hợp soi da vào thăm khám lâm sàng giúp tăng độ nhạy và độ đặc hiệu trong chẩn đoán ung thư da in vivo, bao gồm cả u hắc tố. Đặc biệt, soi da giúp tăng sự tự tin khi chẩn đoán các tổn thương lành tính và giảm số ca sinh thiết không cần thiết. Tuy nhiên, ngay cả với các chuyên gia, soi da vẫn có thể bỏ sót những ca u hắc tố thiếu các đặc điểm soi da đặc trưng. (Xem thêm ‘Độ chính xác chẩn đoán u hắc tố’, ‘Lợi ích’ và ‘Hạn chế’ ở dưới.)
Soi da có thể hữu ích cho những bệnh nhân có nhiều nốt ruồi thông thường hoặc không điển hình, những đối tượng có nguy cơ cao mắc u hắc tố. Cần đặc biệt lưu ý đối với các tổn thương có tiền sử thay đổi và các tổn thương có biểu hiện lâm sàng khác biệt so với các tổn thương còn lại (dấu hiệu “vịt con xấu xí”) hoặc nghi ngờ u hắc tố trên lâm sàng. (Xem thêm ‘Chỉ định’ ở dưới.)