TÓM TẮT
Xử trí ban đầu – Các biện pháp xử trí ban đầu cơ bản đối với chấn thương mô mềm cơ xương khớp cấp tính bao gồm các can thiệp dưới đây (bảng 1), dựa trên các bằng chứng còn hạn chế (xem phần ‘Tiếp cận xử trí ban đầu’ ở dưới):
- Bảo vệ và nghỉ ngơi
- Chườm lạnh
- Băng ép
- Kê cao
- Giảm đau
Bảo vệ và nghỉ ngơi – Việc cố định và giảm hoặc loại bỏ tải trọng tác động lên các mô tổn thương nhằm mục đích giảm thiểu sưng, đau và xuất huyết; hỗ trợ quá trình hồi phục cũng như ngăn ngừa tổn thương trầm trọng hơn. Điều này có thể thực hiện thông qua các dụng cụ như bó bột, nẹp, đai cố định, băng ép, băng dính y tế và nạng; hoặc bằng cách điều chỉnh mức độ chịu lực và yêu cầu vận động. Cần sớm vận động trở lại để ngăn ngừa cứng khớp và teo cơ. (Xem phần ‘Bảo vệ và nghỉ ngơi’ ở dưới.)
Chườm lạnh – Chườm lạnh giúp giảm sưng và hỗ trợ giảm đau; đây là một phần trong chăm sóc ban đầu cho tất cả các chấn thương mô mềm cơ xương khớp, miễn là không có chống chỉ định rõ ràng (ví dụ: dị ứng lạnh, vùng mô tổn thương do bệnh mạch máu ngoại vi nặng). (Xem phần ‘Cơ sở lý luận và tiếp cận chung’ và ‘Thận trọng’ ở dưới.)
Cách sử dụng đá chườm như sau:
- Đối với hầu hết các chấn thương: chườm trong khoảng 15 phút mỗi 1 đến 2 giờ trong 1 đến 2 ngày đầu. Chúng tôi thường sử dụng các túi chườm lạnh sẵn có và cố định bằng băng ép.
- Đối với vận động viên được xử trí chườm lạnh ngay tại sân cho các chấn thương nhẹ trong lúc thi đấu: chúng tôi đề xuất chườm lạnh trong thời gian ngắn (5 đến 10 phút), sau đó khởi động nhanh trước khi quay trở lại hoạt động.
Băng ép – Băng ép thường được áp dụng ngay sau chấn thương mô mềm cấp tính và thường được duy trì trong 72 giờ đầu hoặc lâu hơn, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tổn thương. Việc băng ép đúng cách giúp hỗ trợ và bảo vệ, đảm bảo áp lực đồng nhất trong các mô, từ đó giảm tích tụ dịch và tăng cảm giác thoải mái cho bệnh nhân. (Xem phần ‘Băng ép’ ở dưới.)
Kê cao – Kê cao là việc nâng vùng mô tổn thương (thường là chi tổn thương) cao hơn mức tim đối với chấn thương chi trên và cao hơn vùng chậu đối với chấn thương chi dưới. Việc này làm giảm áp lực thủy tĩnh, từ đó giảm tích tụ dịch kẽ và hỗ trợ quá trình hồi phục. (Xem phần ‘Kê cao’ ở dưới.)
Thuốc giảm đau – Cơn đau liên quan đến hầu hết các chấn thương mô mềm cơ xương khớp có thể được kiểm soát hiệu quả bằng các can thiệp cơ bản (ví dụ: chườm lạnh, kê cao) và các thuốc giảm đau không kê đơn (ví dụ: acetaminophen, thuốc chống viêm không steroid [NSAIDs]). Các loại thuốc này và những thuốc khác sẽ được thảo luận chi tiết trong bài. (Xem phần ‘Thuốc giảm đau’ ở dưới.)