Tổng quan về rối loạn chức năng tình dục ở nữ giới sống sót sau ung thư

TÓM TẮT

• Dịch tễ học của rối loạn chức năng tình dục ở phụ nữ sau điều trị ung thư

  Đa số phụ nữ sống sót sau ung thư ghi nhận các triệu chứng liên quan đến rối loạn chức năng tình dục, nhưng ít người cảm thấy sẵn sàng đối mặt với những thay đổi này. Mặc dù rối loạn chức năng tình dục thường gặp nhất ở bệnh nhân ung thư vú, ung thư cơ quan sinh dục – tiết niệu và ung thư trực tràng, nhưng các vấn đề tình dục liên quan đến điều trị cũng phổ biến ở những bệnh nhân ung thư khác thường bị bỏ qua, chẳng hạn như ung thư huyết học (điều trị bằng ghép tế bào tạo máu) và ung thư đầu cổ. (Xem thêm mục ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

• Mô hình sinh-tâm-xã hội

  Thông qua mô hình sinh-tâm-xã hội (hình 1), các lâm sàng viên có thể đánh giá một cách thoải mái và toàn diện tình trạng rối loạn chức năng tình dục ở phụ nữ sau điều trị ung thư; từ đó đưa ra các can thiệp điều trị cụ thể, quản lý y khoa và giáo dục sức khỏe; hoặc chuyển tuyến đến các chuyên gia tư vấn tình dục và/hoặc phục hồi chức năng nếu việc điều trị vượt quá khả năng chuyên môn. (Xem thêm mục ‘Tổng quan về mô hình sinh-tâm-xã hội’ ở dưới.)

• Nguyên nhân gây rối loạn chức năng tình dục

  Các nguyên nhân phổ biến ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục bao gồm cả các liệu pháp điều trị chính (ví dụ: phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, liệu pháp nội tiết), các nguyên nhân thứ phát liên quan đến điều trị ung thư và các sang chấn tâm lý. (Xem thêm mục ‘Nguyên nhân gây rối loạn chức năng tình dục’ ở dưới.)

• Sàng lọc và tư vấn

  Khi sàng lọc rối loạn chức năng tình dục, chúng tôi ưu tiên phương pháp hỏi thăm phổ quát và các công cụ sàng lọc ngắn gọn hơn là các bảng câu hỏi báo cáo kết quả từ bệnh nhân (patient-reported outcome questionnaires), vốn có thể gây tốn quá nhiều thời gian và công sức để áp dụng vào thực hành lâm sàng thường quy. Mặc dù vẫn còn những rào cản, bệnh nhân ung thư nữ vẫn có thể được sàng lọc và tư vấn về rối loạn chức năng tình dục ở cả giai đoạn trước và sau điều trị. (Xem thêm mục ‘Sàng lọc và tư vấn’ ở dưới.)

• Đánh giá chẩn đoán

  Quy trình đánh giá chẩn đoán cho bệnh nhân ung thư nữ có rối loạn chức năng tình dục bao gồm khai thác đầy đủ tiền sử y khoa, phụ khoa và tình dục, kết hợp với thăm khám thực thể tập trung vào các hệ cơ quan đã điều trị (ví dụ: khám vú, khám vùng chậu) và/hoặc các triệu chứng cụ thể. Các xét nghiệm chẩn đoán sâu hơn có thể được chỉ định, bao gồm đánh giá các bệnh lây truyền qua đường tình dục, chẩn đoán hình ảnh vùng âm hộ, vùng chậu hoặc gây tê thần kinh chẩn đoán. (Xem thêm mục ‘Đánh giá chẩn đoán’ ở dưới.)

• Xử trí

  Xử trí rối loạn chức năng tình dục ở phụ nữ sau điều trị ung thư bao gồm cả giáo dục sức khỏe và điều trị nhắm vào các triệu chứng cụ thể như đau khi giao hợp, hẹp âm đạo, giảm ham muốn, giảm khoái cảm và không đạt cực khoái. Bệnh nhân cần được tiếp cận với đội ngũ điều trị đa chuyên khoa có chuyên môn về quản lý rối loạn chức năng tình dục ở bệnh nhân ung thư. (Xem thêm mục ‘Xử trí’ và ‘Đội ngũ điều trị và chuyển tuyến’ ở dưới.)