TÓM TẮT
Biểu hiện lâm sàng – Xuất huyết tiêu hóa dưới cấp tính được định nghĩa là tình trạng mất máu khởi phát gần đây có nguồn gốc từ đại tràng. Bệnh nhân xuất huyết tiêu hóa dưới thường đi ngoài ra máu (đại tiện phân máu đỏ tươi, đỏ sẫm hoặc lẫn cục máu đông). Máu từ đại tràng trái thường có màu đỏ tươi, trong khi máu từ đại tràng phải thường có màu đỏ sẫm hoặc nâu đỏ và có thể lẫn với phân. Hiếm gặp hơn, xuất huyết từ đại tràng phải có thể biểu hiện dưới dạng đại tiện phân đen. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Đánh giá ban đầu – Đánh giá ban đầu bao gồm hỏi bệnh sử, thăm khám thực thể, xét nghiệm cận lâm sàng và trong một số trường hợp, thực hiện nội soi đường tiêu hóa trên (phác đồ 1). Mục tiêu của việc đánh giá là xác định mức độ nặng của tình trạng xuất huyết, xem xét liệu nguồn chảy máu có xuất phát từ đường tiêu hóa trên hay không, và nhận diện các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hướng xử trí tiếp theo. (Xem ‘Đánh giá ban đầu’ ở dưới.)
Xử trí ban đầu – Xử trí ban đầu cho bệnh nhân nghi ngờ xuất huyết tiêu hóa dưới cấp tính bao gồm phân loại bệnh nhân để đưa vào đơn vị điều trị phù hợp (ngoại trú, nội trú, đơn vị chăm sóc tích cực), thực hiện các biện pháp hỗ trợ chung (ví dụ: thở oxy, thiết lập đường truyền tĩnh mạch đầy đủ), hồi sức dịch và chế phẩm máu phù hợp, đồng thời xử lý các rối loạn đông máu, điều chỉnh thuốc chống đông và thuốc kháng tiểu cầu. (Xem ‘Xử trí ban đầu’ ở dưới.)
Các thăm dò chẩn đoán – Sau khi đã loại trừ nguồn xuất huyết tiêu hóa trên, nội soi đại tràng là lựa chọn thăm dò đầu tay cho mục đích chẩn đoán và điều trị xuất huyết tiêu hóa dưới cấp tính (phác đồ 1). Chụp mạch mạc treo, thường thực hiện sau khi đã chụp cắt lớp vi tính (CT) mạch máu, tùy thuộc vào năng lực chuyên môn của cơ sở y tế, là biện pháp phù hợp cho nhóm nhỏ bệnh nhân xuất huyết ồ ạt mà tình trạng không ổn định để thực hiện nội soi đại tràng (bảng 1). (Xem ‘Các thăm dò chẩn đoán’ ở dưới.)
Điều trị nguồn chảy máu – Phương pháp điều trị xuất huyết tiêu hóa dưới phụ thuộc vào nguyên nhân gây chảy máu. Trong nhiều trường hợp, có thể kiểm soát chảy máu bằng các can thiệp thực hiện ngay trong quá trình nội soi đại tràng hoặc chụp mạch. Hiếm gặp hơn, bệnh nhân xuất huyết tiêu hóa dưới mất máu nghiêm trọng cần phải phẫu thuật cấp cứu. Nội dung chi tiết về điều trị xuất huyết tiêu hóa dưới được thảo luận ở các mục riêng biệt. (Xem “Dị dạng mạch máu đường tiêu hóa”, mục ‘Điều trị’ và “Xuất huyết túi thừa đại tràng”, mục ‘Xử trí’ và “Quản lý và phòng ngừa xuất huyết sau nội soi đại tràng cắt polyp”, mục ‘Xử trí’ và “Đông huyết tương bằng argon (APC) trong đường tiêu hóa” và “Kiểm soát bằng can thiệp mạch trong xuất huyết tiêu hóa không do giãn tĩnh mạch ở người lớn”, mục ‘Các liệu pháp can thiệp mạch’.)