Co thắt Dupuytren

TÓM TẮT

Định nghĩa và bệnh lý – Co rút Dupuytren là một bệnh lý tăng sinh xơ lành tính, tiến triển chậm và tương đối phổ biến ở cân gan tay. Giai đoạn đầu, tình trạng dày cân tay không gây đau, thường không được chú ý và bỏ sót trong chẩn đoán. Khi bệnh tiến triển, các nốt sần hình thành trên cân gan tay, khiến ngón tay dần mất đi sự linh hoạt, xuất hiện các co rút kéo một hoặc nhiều ngón tay vào tư thế gấp tại khớp bàn ngón (MCP) hoặc khớp gian ngón gần (PIP). Về mặt giải phẫu bệnh, co rút Dupuytren đặc trưng bởi sự tăng sinh nguyên bào sợi và lắng đọng collagen mất trật tự đi kèm với tình trạng dày cân tay. (Xem ‘Giới thiệu’ và ‘Căn nguyên’ ở dưới.)

Nguyên nhân – Nguyên nhân gây co rút Dupuytren hiện chưa rõ. Bệnh có khuynh hướng di truyền rõ rệt và phổ biến hơn ở những người có nguồn gốc Bắc Âu; các gene mã hóa protein trong con đường tín hiệu Wnt dường như có liên quan. Các yếu tố liên quan bao gồm đái tháo đường, các tình trạng xơ hóa khu trú khác, hút thuốc lá, uống rượu, và có thể là do sử dụng bàn tay lặp đi lặp lại hoặc chấn thương do rung. (Xem ‘Căn nguyên’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – Đa số bệnh nhân khởi phát trên 50 tuổi. Tỉ lệ mắc bệnh tăng theo tuổi, khoảng 5% đến 15% nam giới da trắng trên 50 tuổi mắc bệnh này. Tỉ lệ nữ giới mắc bệnh tăng dần theo tuổi. Bệnh nhân thường than phiền về tình trạng dày ngón tay, xuất hiện nốt sần ở lòng bàn tay, hoặc sau đó là mất vận động của một hoặc nhiều ngón tay bị ảnh hưởng. Sang thương thường không đau, mặc dù có thể có cảm giác đau nhẹ tại vị trí các nốt sần trong giai đoạn đầu của bệnh. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán và chẩn đoán phân biệt – Chẩn đoán co rút Dupuytren chủ yếu dựa trên lâm sàng, thông qua bệnh sử cứng ngón tay không đau và các dấu hiệu đặc trưng khi thăm khám. Cần phân biệt co rút Dupuytren với bệnh khớp bàn tay do đái tháo đường (hạn chế vận động khớp), viêm cân gan tay, ngón tay gấp (camptodactyly), sẹo do chấn thương, co rút thiếu máu Volkmann và các bệnh lý khớp nội tại. (Xem ‘Chẩn đoán’ và ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)

Điều trị – Mục tiêu điều trị là cải thiện độ linh hoạt của các ngón tay và đánh giá nhu cầu phẫu thuật hoặc các can thiệp khác. Phương pháp điều trị được lựa chọn tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. (Xem ‘Điều trị’ và ‘Bệnh nhẹ’ ở dưới.)

Thể bệnh nhẹ – Những bệnh nhân có triệu chứng nhẹ do các nốt sần trong giai đoạn đầu có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh các công cụ khi thực hiện một số công việc nhất định. (Xem ‘Bệnh nhẹ’ ở dưới.)

Triệu chứng kéo dài hoặc tiến triển – Tiêm glucocorticoid tại tổn thương (triamcinolone acetonide kết hợp lidocaine hydrochloride) có thể hữu ích nếu tình trạng đau tại chỗ gây khó chịu (ví dụ: bệnh nhân tiến triển thành viêm bao gân) hoặc khi nốt sần ở lòng bàn tay phát triển nhanh. (Xem ‘Triệu chứng kéo dài hoặc tiến triển’ ở dưới.)

Co rút gấp – Việc lựa chọn phương pháp điều trị co rút gấp trong bệnh Dupuytren nên dựa trên nguyện vọng của bệnh nhân sau khi đã thảo luận kỹ về rủi ro và lợi ích của từng phương pháp:

• Phẫu thuật cắt bỏ cân hở có thể là lựa chọn ưu tiên cho những bệnh nhân coi trọng kết quả lâu dài hơn là các biến chứng ngắn hạn.
• Thủ thuật tách cân bằng kim qua da hoặc tiêm collagenase là những lựa chọn thay thế hợp lý, đặc biệt khi bệnh ở mức độ nhẹ hoặc bệnh nhân muốn tránh phẫu thuật. (Xem ‘Lựa chọn liệu pháp’ ở dưới.)

Bất kể phương pháp điều trị nào, tất cả bệnh nhân đều cần thực hiện các bài tập kéo giãn tầm vận động sau điều trị, có hoặc không kết hợp với nẹp đêm.

Tiên lượng – Diễn tiến của co rút Dupuytren rất đa dạng. Một số bệnh nhân ít hạn chế chức năng trong nhiều năm, và khoảng 10% trường hợp có sự thoái triển. Ở những người khác, các dải xơ hình thành và lan ra xa, cuối cùng khiến các ngón tay bị co rút do các dải xơ căng cứng, gây suy giảm chức năng bàn tay. Nếu không được điều trị, khoảng 50% bệnh nhân cho thấy sự tiến triển của bệnh trong vòng 6 năm theo dõi. (Xem ‘Tiên lượng’ ở dưới.)