Tình huống
Một nam thanh niên 27 tuổi than phiền hồi hộp và choáng váng trong khoảng 1 giờ qua. Anh không có tiền sử bệnh lý, không dùng thuốc, thỉnh thoảng uống bia vào cuối tuần và không hút thuốc lá. Huyết áp là 110/65 mmHg, nhịp tim 180 lần/phút, SpO2 99% khi thở khí trời. Điện tâm đồ cho thấy nhịp đều, tần số 180 lần/phút, phức bộ QRS rộng 90 mili giây, không thấy sóng P rõ ràng. Thuốc nào sau đây là phù hợp nhất để điều trị rối loạn nhịp này?
Giải thích
Nhịp nhanh phức bộ hẹp được định nghĩa là các rối loạn nhịp có phức bộ QRS 100 lần/phút.
Mặc dù hầu hết các rối loạn nhịp nhanh phức bộ hẹp đều có nguồn gốc từ phía trên thất, nhưng thuật ngữ “nhịp nhanh trên thất” (SVT) thường được sử dụng để chỉ các rối loạn nhịp như:
- Nhịp nhanh vào lại nút nhĩ-thất (AVNRT)
- Nhịp nhanh vào lại nhĩ-thất (AVRT)
SVT không bao gồm: nhịp nhanh xoang, nhịp nhanh nhĩ, rung nhĩ, cuồng nhĩ.
Adenosine là thuốc chẹn nút nhĩ-thất tác dụng cực kỳ ngắn, thường được dùng đầu tay để điều trị SVT. Do thời gian tác dụng rất ngắn nên adenosine phải được tiêm qua tĩnh mạch lớn (ví dụ: hố khuỷu) kèm với bolus dịch nhanh.
- Liều đầu: 6 mg tiêm nhanh tĩnh mạch
- Nếu không hiệu quả: có thể lặp lại với liều 12 mg (tối đa hai lần)
Thủ thuật hỗ trợ: thủ thuật kích thích dây thần kinh phế vị có thể giúp làm chậm dẫn truyền qua nút nhĩ thất:
- Xoa xoang cảnh
- Nín thở kiểu Valsalva
- Nhúng mặt vào nước lạnh (gây phản xạ lặn)
Phân tích các lựa chọn khác:
- Digoxin là thuốc chống loạn nhịp và có tác dụng tăng co bóp tim, nhưng tác dụng chậm (2–6 giờ) nên không phù hợp trong điều trị cấp tính.
- Lidocaine và amiodarone là các thuốc điều trị nhịp nhanh phức bộ rộng hoặc loạn nhịp thất. Không phải là lựa chọn đầu tay cho SVT.
- Bretylium hiện đã không còn được sử dụng tại Hoa Kỳ do tác dụng phụ nghiêm trọng.
Nếu SVT không đáp ứng với adenosine, có thể chuyển sang sử dụng các thuốc khác như diltiazem, esmolol hoặc metoprolol.
Kết luận: Với bệnh nhân có nhịp nhanh phức bộ hẹp, đều, không rõ sóng P thì adenosine là lựa chọn điều trị ban đầu hiệu quả và an toàn nhất.
Từ khoá
- Supraventricular tachycardia (SVT): Nhịp nhanh trên thất
- Atrioventricular nodal reentry tachycardia (AVNRT): Nhịp nhanh vào lại nút nhĩ thất
- Atrioventricular reentry tachycardia (AVRT): Nhịp nhanh vào lại nhĩ thất
- QRS complex: Phức bộ QRS
- Adenosine
- Digoxin
- Lidocaine
- Amiodarone
- Bretylium
- Vagal maneuvers: Các nghiệm pháp kích thích thần kinh phế vị
- Intravenous push (IVP): Tiêm tĩnh mạch nhanh