Tình huống
Một phụ nữ 46 tuổi đến khám định kỳ hàng năm. Cô than phiền về những cơn bốc hoả, vã mồ hôi kèm theo cảm giác nóng bức khởi phát ở ngực trên và lan lên đầu. Những cơn này không liên tục trong 6 đến 9 tháng qua nhưng đang dần thường xuyên và nặng hơn.
Cô ấy có ba đến bốn cơn bốc hỏa, vã mồ hôi vào ban ngày và hai đến ba cơn vào ban đêm, thỉnh thoảng cảm thấy tim đập nhanh khoảng một giây, nhưng khi kiểm tra mạch thì bình thường. Cô cũng than phiền mệt mỏi nhiều hơn và khó ngủ vào ban đêm do vã mồ hôi. Cô phủ nhận các yếu tố gây căng thẳng trong cuộc sống, cũng phủ nhận giảm cân, tăng cân hoặc thay đổi thói quen đại tiện. Chu kỳ kinh nguyệt cuối cùng là 3 tháng trước. Khám thực thể bình thường.
Phương pháp điều trị nào phù hợp nhất để làm giảm các triệu chứng của người phụ nữ này?
Giải thích
Chẩn đoán phân biệt cho các triệu chứng hồi hộp đánh trống ngực và vã mồ hôi rất rộng, nhưng cần đặc biệt xem xét đến cường giáp, các cơn hoảng loạn, rối loạn nhịp tim, khối u ác tính và mất ổn định vận mạch.
Cô ấy không có các triệu chứng của trầm cảm lâm sàng như giảm khả năng tập trung, thờ ơ, thay đổi cân nặng, thay đổi giấc ngủ, buồn bã, cáu kỉnh hoặc ý nghĩ tự tử. Cô không có thay đổi thói quen đại tiện hoặc cân nặng, nên có thể loại trừ rối loạn tuyến giáp. Hiện tại cũng không có dữ kiện gợi ý bệnh lý ác tính, dù vậy cô cũng đang trong độ tuổi cần tầm soát nhiều loại ung thư. Chẩn đoán nhiều khả năng nhất cho bệnh nhân này là các triệu chứng vận mạch liên quan đến giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh. Lựa chọn điều trị tốt nhất sẽ là một loại thuốc tránh thai đường uống liều thấp kết hợp estrogen và progesterone.
Các lựa chọn khác không phù hợp:
- Các triệu chứng của cô ấy gợi ý cường giáp hơn là suy giáp; do đó levothyroxine sẽ không có lợi ích.
- Estrogen đơn thuần sẽ làm tăng nguy cơ tăng sản nội mạc tử cung và ung thư nội mạc tử cung.
- Fluoxetine và gabapentin đã được sử dụng để điều trị các cơn bốc hỏa nhưng kém hiệu quả hơn nhiều so với liệu pháp thay thế hormone.
Kết luận: Các triệu chứng vận mạch như bốc hỏa và vã mồ hôi, kèm theo thay đổi chu kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ ở độ tuổi trung niên, thường là dấu hiệu của giai đoạn tiền mãn kinh hoặc mãn kinh. Liệu pháp hormone kết hợp estrogen và progesterone là phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho những triệu chứng này.
Từ khoá
- Frequent sweating episodes: Các cơn vã mồ hôi thường xuyên
- Intense heat: Nóng dữ dội
- Flushing: Bốc hỏa
- Heart race: Tim đập nhanh
- Major life stressors: Các yếu tố gây căng thẳng lớn trong cuộc sống
- Weight loss: Giảm cân
- Weight gain: Tăng cân
- Bowel habit: Thói quen đại tiện
- Menstrual cycle: Chu kỳ kinh nguyệt
- Levothyroxine
- Estrogen
- Progesterone
- Citalopram
- Gabapentin
- Palpitations: Hồi hộp
- Hyperthyroidism: Cường giáp
- Panic attacks: Các cơn hoảng loạn
- Cardiac arrhythmias: Rối loạn nhịp tim
- Malignancy: Khối u ác tính
- Vasomotor instability: Mất ổn định vận mạch
- Clinical depression: Trầm cảm lâm sàng
- Decreased concentration: Giảm khả năng tập trung
- Apathy: Thờ ơ
- Irritability: Cáu kỉnh
- Suicidal thoughts: Ý nghĩ tự tử
- Thyroid disorder: Rối loạn tuyến giáp
- Vasomotor symptoms: Triệu chứng vận mạch
- Menopause transition: Giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh
- Low-dose oral contraceptive: Thuốc tránh thai đường uống liều thấp
- Hypothyroidism: Suy giáp
- Endometrial hyperplasia: Tăng sản nội mạc tử cung
- Endometrial cancer: Ung thư nội mạc tử cung
- Fluoxetine
- Hormone replacement: Liệu pháp thay thế hormone