Tình huống
Bạn đang chăm sóc một người đàn ông khỏe mạnh 27 tuổi, tự nhận là người đồng tính, làm kế toán và sống một mình. Anh ta nói rằng đã tiêm đủ vắc-xin theo tiêm chủng mở rộng và cung cấp hồ sơ tiêm chủng đầy đủ. Bạn kiểm tra thì thấy anh ta đã được tiêm nhắc lại uốn ván và đã được tiêm vắc-xin bạch hầu, ho gà, bại liệt, viêm gan B, sởi, quai bị, rubella và H cúm týp b.
Loại vắc-xin nào sau đây cần được chỉ định cho bệnh nhân này hôm nay?
Giải thích
Bệnh nhân này là một người đàn ông có quan hệ tình dục đồng giới (MSM). Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), vắc-xin viêm gan A được khuyến cáo cho nam giới có quan hệ tình dục đồng giới hoặc người sử dụng thuốc tiêm chích. Các chỉ định đặc thù cho nghề nghiệp bao gồm những người tiếp xúc với động vật linh trưởng bị nhiễm vi-rút viêm gan A (HAV) hoặc tiếp xúc với HAV trong môi trường phòng thí nghiệm nghiên cứu. Các chỉ định nội khoa bao gồm bệnh gan mạn tính và những người cần truyền yếu tố đông máu.
Phân tích các lựa chọn khác:
- Vắc-xin HPV được khuyến cáo cho nam giới đồng tính, song tính và nam giới khác có quan hệ tình dục đồng giới đến 26 tuổi. Với người từ 27–45 tuổi, vắc-xin không còn là khuyến cáo thường quy, nhưng vẫn được phép tiêm nếu cá nhân muốn, sau khi trao đổi với nhân viên y tế.
- Tiêm phòng não mô cầu được khuyến cáo từ 2 tháng tuổi ở Việt Nam, trong khi tại Hoa Kỳ chương trình tiêm thường quy bắt đầu ở 11 tuổi; sự khác biệt này chủ yếu do tình hình dịch tễ mỗi quốc gia. Ngoài ra, vắc-xin não mô cầu còn được chỉ định cho những người cắt lách, khách du lịch đến vùng đặc hữu hoặc những người sống trong khu vực đang có ổ dịch. Cũng có thể cân nhắc tư vấn tiêm cho sinh viên đại học, đặc biệt nếu sống trong ký túc xá.
- Tiêm phòng phế cầu khuẩn chỉ được chỉ định cho những người mắc bệnh mạn tính, cắt lách, người hút thuốc hoặc sống trong các cơ sở chăm sóc dài hạn (ví dụ viện dưỡng lão).
- Không có chỉ định tiêm nhắc lại MMR.
Kết luận: Viêm gan A có thể lây lan qua đường tình dục, đặc biệt là ở nam giới có quan hệ tình dục đồng giới. Do đó, vắc-xin viêm gan A được khuyến cáo cho nam giới có quan hệ tình dục đồng giới.
Từ khoá
- Men who have sex with men (MSM) : Nam giới có quan hệ tình dục đồng giới
- Hepatitis A vaccine : Vắc-xin viêm gan A
- Hepatitis B vaccine : Vắc-xin viêm gan B
- Human papillomavirus (HPV) vaccine : Vắc-xin HPV
- Meningococcal vaccine : Vắc-xin viêm màng não mô cầu
- Pneumococcal vaccine : Vắc-xin phế cầu
- MMR (measles-mumps-rubella) vaccine : Vắc-xin sởi – quai bị – rubella
- Tetanus booster : Tiêm nhắc lại uốn ván
- Diphtheria vaccine : Vắc-xin bạch hầu
- Pertussis vaccine : Vắc-xin ho gà
- Polio vaccine : Vắc-xin bại liệt
- Haemophilus influenzae type b (Hib) vaccine : Vắc-xin H. cúm týp b
- Chronic liver disease : Bệnh gan mạn tính
- Coagulation factor deficiencies : Thiếu yếu tố đông máu
- Injecting drug use : Sử dụng thuốc tiêm chích
- Primate exposure (laboratory) : Tiếp xúc động vật linh trưởng trong phòng thí nghiệm
- Sexually transmitted : Lây truyền qua đường tình dục
- Indications for vaccination : Chỉ định tiêm chủng
- Booster dose : Liều nhắc lại