Phản ứng da tay-chân do thuốc ức chế Tyrosine Kinase đa mục tiêu

TÓM TẮT

Tỷ lệ mắc – Phản ứng da tay chân (HFSR) là phản ứng có hại trên da thường gặp nhất khi điều trị bằng các thuốc ức chế tyrosine kinase (TKI) đa mục tiêu. Tỷ lệ mắc HFSR (tất cả các cấp độ và cấp độ nặng) thay đổi tùy theo loại thuốc sử dụng và loại bệnh lý ác tính (bảng 1), và có xu hướng phổ biến hơn ở nữ giới. (Xem phần ‘Giới thiệu’ và ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – HFSR thường xuất hiện trong 2 đến 4 tuần đầu điều trị bằng TKI. Triệu chứng điển hình là các tổn thương khu trú, tăng sừng, dạng chai sần và đỏ da ở lòng bàn tay, lòng bàn chân (hình 1A-C), nhưng cũng có thể xảy ra ở các vùng dễ bị ma sát như kẽ ngón tay/chân và cạnh ngoài bàn chân. Tổn thương có thể bắt đầu dưới dạng bọng nước. (Xem phần ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Việc chẩn đoán HFSR thường khá đơn giản, dựa trên hình ảnh lâm sàng và tiền sử sử dụng TKI. Thông thường không cần sinh thiết da để chẩn đoán. Mức độ nghiêm trọng được phân loại theo Tiêu chuẩn thuật ngữ chung cho các biến cố bất lợi (CTCAE) phiên bản 5.0 của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (bảng 2). (Xem phần ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Phòng ngừa – Trước khi bắt đầu điều trị bằng TKI đa mục tiêu, chúng tôi hướng dẫn bệnh nhân áp dụng các biện pháp dự phòng nhằm giảm khả năng xảy ra hoặc giảm mức độ nghiêm trọng của HFSR, bao gồm:

• Chăm sóc da tay chân để loại bỏ tăng sừng.
• Tư vấn chuyên khoa chăm sóc bàn chân.
• Giảm thiểu ma sát và áp lực.
• Sử dụng chất làm mềm da hoặc urea bôi tại chỗ nồng độ 10% đến 20% ba lần mỗi ngày.

(Xem phần ‘Phòng ngừa’ ở dưới.)

Xử trí – Việc xử trí HFSR được cá thể hóa dựa trên mức độ nghiêm trọng (bảng 2), mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân và nhu cầu tiếp tục điều trị ung thư (sơ đồ 1). Các nội dung chính bao gồm: điều trị tại chỗ cho tình trạng tăng sừng và viêm da, kiểm soát đau, và đánh giá nhu cầu điều chỉnh liều hoặc tạm ngưng điều trị TKI. (Xem phần ‘Xử trí’ ở dưới.)

Điều trị đau – Thuốc giảm đau tại chỗ (ví dụ: lidocaine bôi) có thể được sử dụng để giảm triệu chứng đau cho HFSR độ 1 và 2. Thuốc giảm đau toàn thân, chẳng hạn như thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), opioid hoặc thuốc đồng vận acid gamma-aminobutyric (GABA) (gabapentin hoặc pregabalin), có thể được chỉ định cho HFSR từ độ 2 trở lên. (Xem phần ‘Điều trị đau’ ở dưới.)

Phản ứng da tay chân độ 1 – Đối với bệnh nhân HFSR độ 1, chúng tôi đề nghị sử dụng kem dưỡng ẩm làm tiêu sừng thay vì corticosteroid bôi tại chỗ (Khuyến cáo 2C). Thông thường, chúng tôi sử dụng kem hoặc thuốc mỡ urea 10% đến 20%. (Xem phần ‘Bệnh nhân phản ứng da tay chân độ 1’ ở dưới.)

Phản ứng da tay chân độ 2 – Đối với bệnh nhân HFSR độ 2, chúng tôi đề nghị sử dụng corticosteroid bôi tại chỗ cường độ siêu mạnh (nhóm 1 (bảng 3)) kết hợp với kem dưỡng ẩm làm tiêu sừng (Khuyến cáo 2C). Chúng tôi sử dụng clobetasol propionate 0,05% dạng thuốc mỡ, bọt hoặc dung dịch hai lần mỗi ngày. Nếu phản ứng không cải thiện, có thể giảm liều TKI theo thông tin hướng dẫn sử dụng thuốc cho đến khi các triệu chứng cải thiện về độ 0 hoặc 1, sau đó tiếp tục điều trị với liều thấp hơn theo hướng dẫn. (Xem phần ‘Bệnh nhân phản ứng da tay chân độ 2’ ở dưới.)

Phản ứng da tay chân độ 3 – Đối với bệnh nhân HFSR độ 3 hoặc HFSR độ 2 không dung nạp và không đáp ứng với điều trị, chúng tôi đề nghị tạm ngưng liều TKI trong ít nhất 7 ngày hoặc cho đến khi HFSR thuyên giảm (Khuyến cáo 2C). Đồng thời, tiếp tục sử dụng thuốc bôi tại chỗ như ở độ 1 và 2 cùng với điều trị đau. Khi độc tính trên da đã hết, có thể dùng lại TKI với liều thấp hơn. Nếu phản ứng bất lợi không tái diễn, có thể cân nhắc tăng liều trở lại. (Xem phần ‘Bệnh nhân phản ứng da tay chân độ 3’ ở dưới.)

Các phương pháp điều trị khác – Một số phương pháp khác đã được sử dụng cho HFSR, bao gồm bổ sung kẽm đường uống, băng gạc hydrocolloid và các chế phẩm thảo dược y học cổ truyền Trung Hoa. Tuy nhiên, do bằng chứng về hiệu quả còn hạn chế nên không khuyến cáo sử dụng thường quy. (Xem phần ‘Các phương pháp điều trị khác’ ở dưới.)