TÓM TẮT
Phân loại tổn thương – Chấn thương mắt bao gồm tổn thương nhãn cầu (vết thương hở hoặc kín), chấn thương hốc mắt (chấn thương quanh nhãn cầu), hoặc cả hai. (Xem ‘Phân loại tổn thương’ ở dưới.)
Giải phẫu mắt – Việc nắm vững giải phẫu mắt có ý nghĩa lâm sàng quan trọng trong việc phân loại mức độ nghiêm trọng của tổn thương và trao đổi chuyên môn với các bác sĩ chuyên khoa sâu. Các hình ảnh minh họa bao gồm: thiết diện nhãn cầu (hình 1), kết mạc (hình 2), hệ thống lệ (hình 3), mí mắt (hình 10 và hình 11), vách hốc mắt (hình 4), xương hốc mắt (hình 5) và hệ thống dẫn lưu tĩnh mạch hốc mắt (hình 6). (Xem ‘Giải phẫu’ ở dưới.)
Tiếp cận – Các tình trạng đe dọa thị lực có thể được xác định thông qua khai thác bệnh sử tập trung, thăm khám lâm sàng ban đầu và áp dụng quy trình tiếp cận có hệ thống theo sơ đồ (sơ đồ 1). (Xem ‘Tiếp cận’ ở dưới.)
Các tổn thương đe dọa thị lực – Việc nhận diện và điều trị nhanh chóng các tổn thương mắt nghiêm trọng như bỏng hóa chất nhãn cầu, hội chứng chèn ép hốc mắt (bảng 5) hoặc vết thương hở nhãn cầu (bảng 2) là yếu tố then chốt để bảo tồn thị lực. Các tổn thương đe dọa thị lực bao gồm (xem ‘Các tình trạng đe dọa thị lực’ ở dưới):
- Bỏng hóa chất nhãn cầu (xem ‘Bỏng hóa chất nhãn cầu’ ở dưới)
- Hội chứng chèn ép hốc mắt (xem ‘Hội chứng chèn ép hốc mắt’ ở dưới)
- Vết thương hở nhãn cầu hoặc có dị vật nội nhãn (xem ‘Vết thương hở nhãn cầu hoặc dị vật nội nhãn’ ở dưới)
- Xuất huyết tiền phòng do chấn thương (xem ‘Xuất huyết tiền phòng do chấn thương’ ở dưới)
- Xuất huyết dịch kính (xem ‘Xuất huyết dịch kính’ ở dưới)
- Chấn thương võng mạc (xem ‘Chấn thương võng mạc’ ở dưới)
- Tổn thương dây thần kinh thị giác (xem ‘Tổn thương dây thần kinh thị giác’ ở dưới)
- Một số tổn thương quanh nhãn cầu như rò động mạch cảnh – xoang hang (xem ‘Các tổn thương quanh nhãn cầu đe dọa thị lực’ ở dưới)
Các tổn thương mắt thường gặp – Lâm sàng cần đánh giá cẩn thận bệnh nhân có các tổn thương thường gặp bằng cách thăm khám mắt hệ thống, nhằm tránh bỏ sót các tình trạng nghiêm trọng hoặc đe dọa thị lực đi kèm như vỡ nhãn cầu, xuất huyết tiền phòng hoặc chấn thương võng mạc. Các tổn thương mắt thường gặp bao gồm (xem ‘Các tình trạng thường gặp’ ở dưới):
- Rách mí mắt (xem ‘Rách mí mắt’ ở dưới)
- Trầy xước giác mạc và dị vật giác mạc (xem ‘Trầy xước và dị vật giác mạc’ ở dưới)
- Tổn thương kết mạc (xem ‘Tổn thương kết mạc’ ở dưới)
- Gãy xương hốc mắt (xem ‘Gãy xương hốc mắt’ ở dưới)