TÓM TẮT
Điều trị tích hợp – Đối với tất cả bệnh nhân mắc đồng thời tâm thần phân liệt và rối loạn sử dụng chất (SUD), chúng tôi đề xuất tiếp cận chăm sóc tích hợp đa mô thức thay vì điều trị riêng biệt cho từng rối loạn (Khuyến cáo 2C). Chăm sóc đa mô thức thường bao gồm liệu pháp dược lý kết hợp với một hoặc nhiều can thiệp tâm lý xã hội. Trong mô hình chăm sóc tích hợp, cùng một bác sĩ lâm sàng hoặc một nhóm điều trị sẽ quản lý cả hai tình trạng; ngược lại, trong mô hình chăm sóc song song, rối loạn tâm thần và SUD được điều trị bởi các bác sĩ khác nhau. (Xem thêm mục ‘Điều trị tích hợp’ ở dưới và “Phối hợp tâm thần phân liệt và rối loạn sử dụng chất: Các can thiệp tâm lý xã hội”.)
Tâm thần phân liệt – SUD có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng loạn thần thông qua tác động trực tiếp của các chất hướng thần, hoặc gián tiếp thông qua việc làm giảm nồng độ thuốc kháng loạn thần trong huyết tương (về mặt dược động học) hoặc do làm giảm tuân thủ điều trị của bệnh nhân. (Xem thêm mục ‘Tâm thần phân liệt’ ở dưới.)
Chúng tôi khuyến cáo điều trị các triệu chứng tâm thần phân liệt, bao gồm cả những đợt khởi phát do SUD, bằng thuốc kháng loạn thần thay vì các loại thuốc chính khác (Khuyến cáo 1A). (Xem thêm mục ‘Tâm thần phân liệt’ ở dưới và “Tâm thần phân liệt ở người trưởng thành: Liệu pháp duy trì và quản lý tác dụng phụ”, “Thuốc chống loạn thần thế hệ thứ nhất: Dược lý học, cách dùng và so sánh tác dụng phụ” và “Thuốc chống loạn thần thế hệ thứ hai và các thuốc chống loạn thần khác: Dược lý học, cách dùng và tác dụng phụ”.)
Đối với bệnh nhân SUD không tuân thủ điều trị thuốc kháng loạn thần, chúng tôi đề xuất sử dụng thuốc kháng loạn thần dạng tiêm tác dụng kéo dài thay vì thuốc uống hàng ngày (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm mục ‘Thuốc chống loạn thần và rối loạn sử dụng chất’ ở dưới và “Tâm thần phân liệt ở người trưởng thành: Điều trị dược lý bằng thuốc chống loạn thần dạng tiêm tác dụng kéo dài”.)
Tương tác giữa thuốc kháng loạn thần và các chất – Hút thuốc lá được ghi nhận làm giảm nồng độ thuốc kháng loạn thần trong huyết tương ở bệnh nhân tâm thần phân liệt. Cần theo dõi sát các tác dụng phụ của thuốc và các triệu chứng loạn thần khi tình trạng hút thuốc của bệnh nhân thay đổi; khi đó có thể cần điều chỉnh liều thuốc kháng loạn thần. Sử dụng rượu ở bệnh nhân tâm thần phân liệt cũng liên quan đến việc thay đổi nồng độ thuốc kháng loạn thần trong huyết tương; tuy nhiên, những bệnh nhân này thường không cần điều chỉnh liều thuốc. (Xem thêm mục ‘Tương tác giữa thuốc chống loạn thần và chất’ ở dưới.)
Rối loạn sử dụng thuốc lá – Chúng tôi đề xuất điều trị bước một bằng liệu pháp thay thế nicotine (NRT) kết hợp với điều trị tâm lý xã hội định hướng hành vi cho tất cả bệnh nhân tâm thần phân liệt đang cố gắng cai thuốc lá (Khuyến cáo 2C). Bupropion và varenicline là những lựa chọn thay thế hợp lý cho NRT ở những bệnh nhân ổn định, không có ý tưởng tự sát hoặc tiền sử hành vi tự sát.
Các rối loạn sử dụng chất – Mặc dù các nghiên cứu còn hạn chế, nhưng theo kinh nghiệm lâm sàng, các thuốc sau đây có thể được sử dụng an toàn và hiệu quả trong điều trị SUD tương ứng ở bệnh nhân mắc đồng thời tâm thần phân liệt:
- Naltrexone trong rối loạn sử dụng rượu. (Xem thêm mục ‘Rối loạn sử dụng rượu’ ở dưới và “Rối loạn sử dụng rượu: Tổng quan về điều trị”.)
- Methadone, buprenorphine hoặc naltrexone trong rối loạn sử dụng opioid. (Xem thêm mục ‘Rối loạn sử dụng opioid’ ở dưới và “Rối loạn sử dụng opioid: Quản lý dược lý”.)