Dịch tễ học nhiễm Neisseria meningitidis (não mô cầu)

TÓM TẮT

Bệnh não mô cầu, đặc biệt là viêm màng não mô cầu, là một trong những bệnh nhiễm trùng gây hậu quả nặng nề nhất cho cá nhân và cộng đồng; các báo cáo về các trường hợp đã xác định hoặc nghi ngờ có thể gây ra tâm lý hoang mang lớn, ngay cả đối với nhân viên y tế có trình độ chuyên môn. Một phần lý giải cho hiện tượng này là do viêm màng não do Neisseria meningitidis thường tấn công những người trẻ tuổi, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh và có thể diễn tiến nhanh đến tử vong chỉ trong vòng vài giờ. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Nhiễm não mô cầu lưu hành tại Hoa Kỳ, với tỷ lệ mắc bệnh não mô cầu xâm lấn hàng năm dao động từ 0,5 đến 1,5 trường hợp trên 100.000 dân theo các chu kỳ nhiều năm. Đỉnh điểm gần nhất của tỷ lệ mắc bệnh xảy ra vào giữa những năm 1990 (hình 1). Tỷ lệ mắc bệnh ở trẻ dưới 2 tuổi cao gấp gần 10 lần so với toàn bộ quần thể. Các nhóm huyết thanh chủ yếu gây nhiễm trùng tại Hoa Kỳ hiện nay là nhóm B, C và Y. (Xem thêm phần ‘Hoa Kỳ’ ở dưới.)

Các đợt dịch quy mô lớn vẫn thường xuyên xảy ra ở châu Phi, một số vùng ở châu Á, Nam Mỹ và các quốc gia thuộc Liên Xô cũ. Những đợt dịch này thường do N. meningitidis nhóm huyết thanh A gây ra và đôi khi là nhóm C. (Xem thêm phần ‘Ngoài Hoa Kỳ’ ở dưới.)

Các đợt dịch nhiễm não mô cầu xảy ra vào những khoảng thời gian không cố định, thường là mỗi 7 đến 10 năm tại khu vực châu Phi cận Sahara. Tỷ lệ mắc bệnh trong các đợt dịch này có thể lên tới 1/1.000 tổng dân số và 1/100 ở trẻ dưới 2 tuổi. (Xem thêm phần ‘Ngoài Hoa Kỳ’ ở dưới.)

Nguyên nhân gây ra sự lây lan thành dịch của não mô cầu hiện chưa được làm rõ. Tác nhân này được coi là một mầm bệnh đường hô hấp và khả năng cao nhất là lây truyền qua đường khí dung. Rõ ràng là tỷ lệ tấn công cao tại các nước kém phát triển một phần là do nghèo đói và hệ lụy của tình trạng sống chật chội, vệ sinh kém và suy dinh dưỡng. Các yếu tố như miễn dịch cộng đồng và các đặc tính độc lực đặc thù liên quan đến các chủng gây dịch cũng được cho là những yếu tố thúc đẩy sự lây lan nhanh chóng của nhiễm trùng trong những điều kiện này. (Xem thêm phần ‘Yếu tố nguy cơ gây dịch’ ở dưới.)

Một số yếu tố môi trường và vật chủ có liên quan đến việc tăng nguy cơ nhiễm N. meningitidis trong vùng lưu hành. Yếu tố liên quan chính là tình trạng mang vi khuẩn trong vòm họng. Thiếu hụt bổ thể (bao gồm cả các thành phần sớm và muộn của hệ thống bổ thể) cũng liên quan đến việc tăng khả năng nhạy cảm với nhiễm não mô cầu, tương tự như trường hợp sử dụng eculizumab. (Xem thêm phần ‘Yếu tố nguy cơ nhiễm bệnh’ ở dưới.)