Biểu hiện da của bệnh mảnh ghép chống lại vật chủ (GVHD)

TÓM TẮT

Tổng quan – Bệnh lý mảnh ghép chống chủ (GVHD) là một biến chứng thường gặp sau ghép tế bào tạo máu (HCT), xảy ra do các tế bào miễn dịch của người hiến nhận diện các kháng nguyên của người nhận. Các biểu hiện ở da thường xuất hiện trong cả GVHD thể cấp tính và mạn tính. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ và ‘Phân loại’ ở dưới.)

GVHD da cấp tính

Biểu hiện lâm sàng – GVHD cấp tính thường khởi phát với các sẩn đỏ xuất hiện ở tai, lòng bàn tay, lòng bàn chân, cổ, mặt hoặc vùng lưng trên. Sau đó, các tổn thương lan rộng hơn; trong những trường hợp nặng có thể xuất hiện đỏ da toàn thân, bọng nước và hoại tử biểu bì diện rộng. Hiện có ít dữ liệu về tổn thương niêm mạc miệng trong GVHD cấp tính. (Xem thêm phần ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Các đặc điểm mô bệnh học đặc trưng trong GVHD cấp tính bao gồm: thoái hóa không bào lớp đáy biểu bì, thâm nhiễm lympho thưa thớt ở lớp trung bì và sự hiện diện của các tế bào sừng apoptosis. Các tổn thương giai đoạn tiến triển cho thấy các khe hở dưới biểu bì và hoại tử biểu bì diện rộng. Giá trị của sinh thiết da trong GVHD cấp tính vẫn còn gây tranh cãi vì kết quả sinh thiết có thể không đặc hiệu. Trong mọi trường hợp, các phát hiện mô bệnh học cần được liên hệ chặt chẽ với lâm sàng để có kết luận chính xác. (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Nhiều bệnh lý khác, bao gồm phát ban do thuốc, phát ban do virus và hoại tử biểu bì nhiễm độc, có những đặc điểm lâm sàng và/hoặc mô bệnh học tương đồng với GVHD da cấp tính. Do đó, cần cân nhắc khả năng mắc các bệnh lý này ở những bệnh nhân ghép tế bào gốc tạo máu có biểu hiện lâm sàng hoặc mô bệnh học gợi ý GVHD da cấp tính. (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)

GVHD da mạn tính – GVHD mạn tính biểu hiện với nhiều hình thái tổn thương khác nhau ảnh hưởng đến biểu bì, trung bì hoặc mô dưới da. Các tổn thương dạng lichen phẳng có hình ảnh tương tự như bệnh lichen phẳng da, trong khi tổn thương xơ cứng có thể giống với bệnh xơ cứng bì khu trú (morphea), lichen xơ cứng hoặc viêm cân tăng bạch cầu ái toan. Rối loạn sắc tố và các bất thường khác về da, tóc hoặc móng cũng có liên quan đến GVHD mạn tính. Tổn thương niêm mạc miệng thường xuyên xảy ra. (Xem thêm phần ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Các biện pháp hỗ trợ cho GVHD da mạn tính – Bệnh nhân GVHD mạn tính có thể đáp ứng tốt với việc sử dụng chất dưỡng ẩm, thuốc chống ngứa tại chỗ hoặc toàn thân, hoặc corticosteroid tại chỗ. Bệnh nhân cũng cần được theo dõi chặt chẽ để phát hiện sớm ung thư biểu mô tế bào vảy ở da hoặc niêm mạc miệng. Các thuốc giảm đau miệng hoặc điều trị khô miệng cũng mang lại hiệu quả điều trị. (Xem thêm phần ‘Các biện pháp hỗ trợ trong GVHD mạn tính’ ở dưới và “Điều trị bệnh lý mảnh ghép chống chủ mạn tính”.)