TÓM TẮT
Các loại thuốc, chấn thương, rượu bia, hút thuốc lá, căng thẳng và nhiễm trùng đều có liên quan đến sự khởi phát của các tình trạng viêm tự miễn và cũng được biết đến là những yếu tố kích hoạt bệnh vảy nến. Hiện nay, sự hiểu biết về quá trình này vẫn còn sơ khởi.
Một mô hình bệnh sinh đề xuất nhấn mạnh khả năng nhận diện bẩm sinh các trình tự bảo tồn trong vi sinh vật thông qua tín hiệu thụ thể Toll-like (TLR) như một lời giải thích khả thi cho các tác nhân kích thích nhiễm trùng. Chất đối vận TLR-7/8 imiquimod có thể gây ra bệnh lý da giống vảy nến ở chuột thông qua việc sản sinh interferon (IFN)-alpha bởi các tế bào dendritic dạng plasmacytoid. Quá trình này phụ thuộc vào con đường interleukin (IL) 23/T17 28.
TỔNG KẾT
-
Tổng quan – Vảy nến là một rối loạn phức tạp trung gian miễn dịch, biểu hiện dưới dạng các mảng viêm trên da (hình 1A-B). Sự mất điều hòa hoặc thay đổi các thành phần của hệ thống miễn dịch bẩm sinh và thích ứng, chức năng của tế bào sừng (keratinocyte) và cấu trúc mạch máu góp phần tạo nên các biểu hiện của bệnh lý này. (Xem thêm phần ‘Tổng quan’ ở dưới.)
-
Vai trò của đáp ứng miễn dịch bẩm sinh – Các tế bào dendritic dạng plasmacytoid và dạng tủy (myeloid) là những yếu tố then chốt trong việc phát triển phản ứng viêm trong bệnh vảy nến. Interferon (IFN)-alpha do tế bào dendritic dạng plasmacytoid sản xuất sẽ kích thích hoạt hóa các tế bào dendritic dạng tủy, từ đó đóng góp vào đáp ứng miễn dịch thích ứng thông qua việc hoạt hóa tế bào T. (Xem thêm phần ‘Đáp ứng miễn dịch bẩm sinh’ ở dưới.)
-
Vai trò của đáp ứng miễn dịch thích ứng – Interleukin (IL) 23 và IL-12 được sản xuất bởi các đại thực bào và tế bào dendritic dạng tủy đã hoạt hóa, lần lượt thúc đẩy sự phát triển của tế bào T hỗ trợ type 17 (Th17)/T độc type 17 (Tc17) và tế bào T hỗ trợ type 1 (Th1). Các tế bào Th17 và Tc17 đóng vai trò chủ đạo trong bệnh sinh của vảy nến. (Xem thêm phần ‘Đáp ứng miễn dịch thích ứng’ ở dưới.)
-
Vai trò của tế bào sừng – Tế bào sừng có thể góp phần khởi phát vảy nến thông qua việc sản xuất các peptide kháng khuẩn. Tình trạng tăng sản biểu mô được thúc đẩy bởi các cytokine kích thích sự hoạt hóa và tăng sinh tế bào sừng. (Xem thêm phần ‘Tế bào sừng’ ở dưới.)
-
Tác động lâm sàng – Những hiểu biết về sinh lý bệnh của vảy nến đang ngày càng phát triển. Những tiến bộ trong việc nắm bắt cơ chế bệnh sinh hứa hẹn sẽ góp phần phát triển các tác nhân điều trị mới và cải thiện kết cục cho bệnh nhân. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới và “Vảy nến mảng mạn tính ở người lớn: Tổng quan về quản lý”.)