TÓM TẮT
Có nhiều chủ đề cung cấp thông tin chi tiết hơn về gãy xương, bao gồm sinh lý lành xương, cách mô tả hình ảnh X-quang gãy xương cho bác sĩ tư vấn, chăm sóc gãy xương giai đoạn cấp và giai đoạn dứt điểm (bao gồm kỹ thuật bó bột), cũng như các biến chứng liên quan đến gãy xương. Quý đồng nghiệp có thể truy cập các nội dung này thông qua các liên kết dưới đây:
(Xem “Nguyên tắc chung trong điều trị gãy xương: Quá trình lành xương và mô tả gãy xương”.)
(Xem “Nguyên tắc chung trong điều trị gãy xương: Các kiểu gãy và mô tả gãy xương ở trẻ em”.)
(Xem “Nguyên tắc chung trong điều trị gãy xương giai đoạn dứt điểm”.)
(Xem “Nguyên tắc chung trong điều trị gãy xương giai đoạn cấp”.)
(Xem “Nguyên tắc chung trong điều trị gãy xương: Biến chứng sớm và muộn”.)
TÓM TẮT VÀ KHUYẾN NGHỊ
Dịch tễ học – Nếu không tính gãy xương ngón chân, gãy xương bàn chân là loại gãy xương phổ biến nhất ở vùng bàn chân. Khoảng một phần ba các trường hợp gãy xương bàn chân xảy ra ở thân xương hoặc phần xa của xương bàn chân. (Xem ‘Dịch tễ học và yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
Triệu chứng lâm sàng và thăm khám thực thể – Việc đánh giá kỹ tình trạng thần kinh mạch máu là rất quan trọng. Cần đặc biệt lưu ý khả năng xảy ra hội chứng chèn ép khoang trong các chấn thương dập nát và gãy xương bàn chân thứ nhất. (Xem ‘Triệu chứng lâm sàng và thăm khám’ ở dưới.)
Cần đánh giá tình trạng da gần vị trí gãy, đặc biệt trong các chấn thương dập nát nặng, để tìm các vết thương hở, dấu hiệu da bị căng (tenting) hoặc tổn thương nghiêm trọng dẫn đến hoại tử.
Phải sờ nắn phức hợp dây chằng Lisfranc (vùng khớp cổ bàn chân) cho tất cả bệnh nhân nghi ngờ gãy xương bàn chân. Tổn thương dây chằng này có thể gây tàn phế, do đó nếu phát hiện điểm đau tại vùng này, bệnh nhân cần được chuyển tuyến chuyên khoa.
Điều trị và chỉ định chuyển chuyên khoa chấn thương chỉnh hình – Xương bàn chân thứ nhất đóng vai trò then chốt trong chức năng của bàn chân, vì vậy mục tiêu điều trị là nắn chỉnh về mặt giải phẫu. Gãy xương bàn chân thứ nhất di lệch hoặc mất vững là một trong những tiêu chuẩn bắt buộc phải chuyển đến bác sĩ chấn thương chỉnh hình. (Xem ‘Điều trị ban đầu’ và ‘Chỉ định hội chẩn hoặc chuyển chuyên khoa chấn thương chỉnh hình’ ở dưới.)
Hầu hết các trường hợp gãy thân xương bàn chân từ thứ 2 đến thứ 5 có thể điều trị mà không cần bó bột hay nắn chỉnh, với điều kiện độ di lệch theo hướng mu hoặc lòng bàn chân là tối thiểu. Trong hầu hết các trường hợp, nếu xương bàn chân di lệch hơn 3 đến 4 mm theo hướng mu hoặc lòng bàn chân, hoặc có góc gập lớn hơn 10 độ trên mặt phẳng này, cần thực hiện nắn chỉnh hoặc chuyển chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.
Việc chuyển chuyên khoa chấn thương chỉnh hình là cần thiết nếu xảy ra tình trạng mất nắn chỉnh hoặc di lệch xương đáng kể tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình theo dõi. (Xem ‘Chăm sóc theo dõi’ ở dưới.)