Viêm họng cấp ở trẻ em và thanh thiếu niên: Điều trị triệu chứng

TÓM TẮT

Nguyên nhân gây viêm họng cấp – Ở trẻ em và thanh thiếu niên, viêm họng cấp thường do nhiễm virus hoặc liên cầu khuẩn nhóm A Streptococcus (bảng 1). (Xem mục ‘Nguyên nhân gây viêm họng cấp’ ở dưới.)

Xử trí chung – Việc quản lý chung đối với viêm họng cấp bao gồm:

• Tư vấn giáo dục cho bệnh nhân và người chăm sóc về diễn tiến dự kiến của bệnh, các chỉ định cần tái khám, chỉ định dùng kháng sinh, tác hại tiềm tàng của việc sử dụng kháng sinh không hợp lý và các chiến lược giảm đau (xem mục ‘Tư vấn cho bệnh nhân hoặc người chăm sóc’ ở dưới).
• Điều trị nguyên nhân căn bản nếu có chỉ định (ví dụ: liệu pháp kháng virus cho cúm, virus herpes simplex, HIV; kháng sinh cho viêm họng/viêm amidan do vi khuẩn đã được xác nhận bằng xét nghiệm) (xem mục ‘Điều trị nguyên nhân căn bản theo chỉ định’ ở dưới).
• Chăm sóc hỗ trợ (nghỉ ngơi, uống đủ nước, tránh các tác nhân kích ứng đường hô hấp, chế độ ăn mềm) (xem mục ‘Chăm sóc hỗ trợ’ ở dưới).

Điều trị đau họng

Chúng tôi đề xuất một hoặc nhiều liệu pháp tại chỗ sau cho trẻ em và thanh thiếu niên đau họng do viêm họng cấp (xem mục ‘Các biện pháp làm dịu’ ở dưới):

• Uống từng ngụm nhỏ đồ uống lạnh hoặc ấm.
• Ăn đồ tráng miệng lạnh, kem hoặc ngậm đá.
• Ngậm kẹo cứng thay vì dùng viên ngậm thuốc hoặc thuốc xịt họng (cho trẻ ≥ 5 tuổi).
• Súc miệng bằng nước muối ấm thay vì các dung dịch súc miệng chứa thuốc (cho trẻ ≥ 6 tuổi).

Đối với hầu hết trẻ em và thanh thiếu niên viêm họng cấp dẫn đến hạn chế ăn uống, chúng tôi đề xuất sử dụng thuốc giảm đau toàn thân thay vì các liệu pháp tại chỗ (ví dụ: viên ngậm, thuốc xịt, nước súc miệng) (Khuyến cáo 2C). Chúng tôi sử dụng acetaminophen hoặc ibuprofen tùy theo lựa chọn của bệnh nhân. (Xem mục ‘Giảm đau toàn thân’ ở dưới.)

Liều dùng cụ thể như sau:

• Acetaminophen – 10 đến 15 mg/kg, uống mỗi 4 đến 6 giờ khi cần (liều đơn tối đa: 1 g; liều ngày tối đa: 75 mg/kg hoặc tối đa 4 g/ngày; không quá 5 liều/ngày).
• Ibuprofen – 10 mg/kg, uống mỗi 6 giờ khi cần (liều đơn tối đa 600 mg; liều ngày tối đa 40 mg/kg hoặc tối đa 2,4 g/ngày).

Đau tăng nặng hoặc kéo dài – Trẻ em và thanh thiếu niên viêm họng cấp có tình trạng đau họng tăng nặng hoặc kéo dài trên 3 ngày mà không cải thiện cần được hướng dẫn quay lại tái khám. Đau tăng hoặc kéo dài có thể là dấu hiệu của một biến chứng hoặc cần xem xét chẩn đoán phân biệt khác. (Xem mục ‘Đau tăng nặng hoặc kéo dài’ ở dưới và “Đánh giá đau họng ở trẻ em”.)

Các liệu pháp chưa rõ hiệu quả

Chúng tôi đề xuất không sử dụng glucocorticoid toàn thân để giảm triệu chứng đau họng ở trẻ em và thanh thiếu niên viêm họng cấp (Khuyến cáo 2C). Mặc dù glucocorticoid liều thấp có thể làm giảm nhẹ thời gian đau so với giả dược, nhưng hiện có các lựa chọn thay thế an toàn và hiệu quả (ví dụ: acetaminophen, ibuprofen) mà không cần đơn thuốc hoặc phải thăm khám tại phòng khám. (Xem mục ‘Glucocorticoid’ ở dưới.)

Việc sử dụng glucocorticoid cho tình trạng tắc nghẽn đường hô hấp trên trong bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng được thảo luận riêng. (Xem “Biểu hiện lâm sàng và điều trị nhiễm virus Epstein-Barr”, phần ‘Điều trị’.)

Chúng tôi tránh sử dụng probiotics, liệu pháp thảo dược, liệu pháp vi lượng đồng căn, thực phẩm chức năng hoặc các liệu pháp bổ sung/thay thế khác trong điều trị đau họng ở trẻ em và thanh thiếu niên. Những phương pháp này chưa được chứng minh là có hiệu quả và có thể gây hại. (Xem mục ‘Liệu pháp thay thế’ ở dưới.)