TÓM TẮT
-
Vai trò của sàng lọc sa sút trí tuệ – Chúng tôi không thực hiện sàng lọc suy giảm nhận thức thường quy ở người cao tuổi không có triệu chứng. Tuy nhiên, nếu phát hiện khó khăn về nhận thức trong quá trình thăm khám, hoặc khi bệnh nhân và gia đình lo ngại về trí nhớ và khả năng nhận thức, cần tiến hành đánh giá chi tiết. (Xem thêm ‘Sàng lọc sa sút trí tuệ’ ở dưới.)
-
Bệnh sử – Người thân hoặc những người nắm rõ tình trạng bệnh nhân là nguồn cung cấp thông tin vô giá để xây dựng bệnh sử đầy đủ về những thay đổi trong nhận thức và hành vi. Tiền sử dùng thuốc đặc biệt quan trọng, vì nhiều loại thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng nhận thức ở người cao tuổi. (Xem thêm ‘Bệnh sử’ ở dưới.)
-
Khám nhận thức và thần kinh – Cần dành đủ thời gian để đánh giá toàn diện chức năng nhận thức, sau đó là khám thể chất tổng quát, bao gồm cả khám thần kinh.
Các bài đánh giá sàng lọc ngắn như Mini-Mental State Examination (MMSE) hoặc Montreal Cognitive Assessment (MoCA) rất hữu ích và có thể là đủ để đánh giá nhận thức ở một số bệnh nhân. (Xem thêm ‘Xét nghiệm nhận thức’ và ‘Khám thể chất’ ở dưới.)
-
Sàng lọc trầm cảm – Trầm cảm là một bệnh đồng mắc phổ biến có thể điều trị được và đôi khi biểu hiện giống như sa sút trí tuệ. (Xem thêm ‘Sàng lọc trầm cảm’ và ‘Các tình trạng giả sa sút trí tuệ’ ở dưới.)
-
Xét nghiệm cận lâm sàng – Khuyến cáo sàng lọc thiếu hụt vitamin B12 và suy giáp cho bệnh nhân đang được đánh giá sa sút trí tuệ. Các xét nghiệm cận lâm sàng khác được chỉ định chọn lọc. (Xem thêm ‘Xét nghiệm cận lâm sàng’ ở dưới.)
Hiện nay, không khuyến cáo xét nghiệm di truyền allele apolipoprotein E epsilon 4 cũng như các xét nghiệm di truyền cho các nguyên nhân gây sa sút trí tuệ tiềm tàng khác. (Xem thêm ‘Xét nghiệm di truyền’ ở dưới.)
-
Chẩn đoán hình ảnh thần kinh – Nên cân nhắc chụp MRI không tiêm thuốc tương phản hoặc CT sọ não trong đánh giá ban đầu cho tất cả bệnh nhân sa sút trí tuệ.
Mục đích của chẩn đoán hình ảnh cấu trúc là nhằm phát hiện các nguyên nhân gây sa sút trí tuệ có thể điều trị được và phân biệt giữa các phân nhóm sa sút trí tuệ khác nhau. (Xem thêm ‘Chẩn đoán hình ảnh thần kinh’ ở dưới.)
-
Chẩn đoán và đánh giá liên tục – Bệnh sử, thăm khám lâm sàng kết hợp với một số xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh thần kinh thường đủ để chẩn đoán sa sút trí tuệ và xác định nguyên nhân nghi ngờ trong hầu hết các trường hợp.
Vì đa số các nguyên nhân gây sa sút trí tuệ có diễn tiến tiến triển, việc tái khám sau vài tháng thường giúp xác nhận chẩn đoán ban đầu, duy trì điều trị, theo dõi và trong một số trường hợp, giúp lâm sàng xem xét lại chẩn đoán nếu bệnh không tiến triển hoặc tiến triển không điển hình. (Xem thêm ‘Tiêu chuẩn chẩn đoán sa sút trí tuệ’ và ‘Các hội chứng sa sút trí tuệ’ ở dưới.)
-
Vai trò của các xét nghiệm chuyên sâu – Các xét nghiệm khác (đánh giá tâm thần kinh, các kỹ thuật hình ảnh thần kinh nâng cao, chọc dò thắt lưng [LP] và hiếm khi là sinh thiết não) được thực hiện cho những bệnh nhân được chọn lọc (như bệnh nhân trẻ tuổi hoặc có diễn tiến tiến triển nhanh) và khi các biểu hiện lâm sàng không điển hình. (Xem thêm “Sa sút trí tuệ khởi phát sớm ở người trưởng thành”, ‘Xét nghiệm chuyên sâu ở bệnh nhân chọn lọc’ ở dưới, “Bệnh Creutzfeldt-Jakob” và “Bệnh Creutzfeldt-Jakob”, phần ‘Chẩn đoán phân biệt’.)