Béo phì ở người lớn: Tổng quan về xử trí

TÓM TẮT

• Lợi ích của việc giảm cân

  Cơ sở y khoa của việc giảm cân dựa trên thực tế rằng béo phì là một bệnh lý mạn tính, nghiêm trọng, có tiến triển và làm tăng đáng kể tỷ lệ tử vong (hình 1), cùng nhiều nguy cơ sức khỏe như đái tháo đường tuýp 2, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh động mạch vành.

  Việc giảm cân giúp làm chậm tốc độ tiến triển từ tình trạng dung nạp glucose kém sang đái tháo đường, hạ huyết áp ở bệnh nhân tăng huyết áp và cải thiện nồng độ lipid ở những bệnh nhân có nguy cơ cao. Ngoài ra, giảm cân còn mang lại các lợi ích ngoài tim mạch như giảm tiểu không tự chủ, ngưng thở khi ngủ và trầm cảm, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống, chức năng vận động và khả năng di chuyển. (Xem thêm mục ‘Tầm quan trọng của việc giảm cân’ ở dưới.)

• Xác định đối tượng điều trị

  Việc lựa chọn phương pháp điều trị cho người thừa cân hoặc béo phì dựa trên đánh giá nguy cơ ban đầu. (Xem thêm mục ‘Xác định đối tượng’ ở dưới.)

• Thay đổi lối sống cho mọi đối tượng

  Tất cả bệnh nhân có chỉ định giảm cân cần được tư vấn về chế độ ăn uống, tập luyện và thiết lập mục tiêu quản lý cân nặng. (Xem thêm mục ‘Điều trị ban đầu’ ở dưới.)

• Điều trị nội khoa bằng thuốc

  Đối tượng chỉ định dùng thuốc bao gồm người trưởng thành có chỉ số khối cơ thể (BMI) > 30 kg/m², hoặc BMI từ 27 đến 29,9 kg/m² kèm các bệnh đồng mắc, nhưng không đạt mục tiêu giảm cân (giảm ít nhất 5% tổng trọng lượng cơ thể sau 3 đến 6 tháng) dù đã can thiệp lối sống toàn diện.

  Quyết định khởi trị bằng thuốc cần được cá thể hóa sau khi đánh giá kỹ lưỡng lợi ích và nguy cơ của tất cả các lựa chọn điều trị (lối sống, nội khoa, ngoại khoa). Các khuyến cáo chi tiết về điều trị nội khoa được thảo luận trong một phần riêng. (Xem thêm mục ‘Điều trị bằng thuốc’ ở dưới và “Béo phì ở người trưởng thành: Điều trị bằng thuốc”.)

• Sử dụng các thiết bị hỗ trợ giảm cân

  Hiện có nhiều loại thiết bị được phê duyệt trong điều trị béo phì. Có thể cân nhắc sử dụng các thiết bị này cho những bệnh nhân không đáp ứng hoặc không dung nạp thuốc, những người không thể hoặc không muốn phẫu thuật điều trị béo phì, hoặc dùng như một liệu pháp cầu nối trước khi phẫu thuật.

  Khi chuyển bệnh nhân sử dụng thiết bị, cần lưu ý rằng chỉ định BMI của mỗi loại là khác nhau, thường nằm trong khoảng từ 25 đến 55 kg/m². (Xem thêm mục ‘Thiết bị’ ở dưới.)

• Phẫu thuật điều trị béo phì

  Chỉ định phẫu thuật dành cho người trưởng thành có BMI ≥ 35 kg/m² (bất kể có hay không có các bệnh đồng mắc liên quan đến béo phì), hoặc BMI từ 30 đến 34,9 kg/m² kèm đái tháo đường tuýp 2. (Xem thêm mục ‘Phẫu thuật điều trị béo phì’ ở dưới.)

• Chiến lược duy trì cân nặng sau giảm

  Các chiến lược giúp duy trì cân nặng bao gồm: chế độ ăn giảm calo, tự theo dõi cân nặng thường xuyên, tăng cường hoạt động thể chất và tham gia các chương trình can thiệp lối sống.

  Tuy nhiên, cơ thể dường như có một “điểm thiết lập” (set point) về khối lượng mô mỡ. Do đó, những chiến lược chỉ dựa trên “ý chí” của cá nhân thường dễ dẫn đến thất bại do xu hướng cơ thể muốn quay trở lại điểm thiết lập này. Phẫu thuật điều trị béo phì (có khả năng thay đổi điểm thiết lập mô mỡ của cơ thể) và việc sử dụng thuốc điều trị béo phì kéo dài có thể giúp giải quyết những thay đổi sinh lý tiềm ẩn này. (Xem thêm mục ‘Duy trì giảm cân’ ở dưới.)