Các nguyên nhân gây xuất huyết đường sinh dục nữ

TÓM TẮT

Nguồn gốc chảy máu – Phụ nữ có tình trạng xuất huyết bất thường ở vùng sinh dục thường đến khám với triệu chứng chảy máu âm đạo. Các lâm sàng thường cho rằng nguồn gốc chảy máu xuất phát từ tử cung, nhưng thực tế máu có thể bắt nguồn từ bất kỳ vị trí giải phẫu nào ở đường sinh dục dưới (cổ tử cung, âm đạo, âm hộ) hoặc đường sinh dục trên (thân tử cung, vòi trứng, buồng trứng). Ngoài ra, nguồn gốc chảy máu cũng có thể từ các vị trí ngoài cơ quan sinh dục như niệu đạo, bàng quang, hậu môn hoặc các vị trí khác trong ruột (bảng 1 và bảng 2). (Xem phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Nguồn gốc từ đường sinh dục dưới – Các nguyên nhân gây chảy máu cổ tử cung, âm đạo và âm hộ bao gồm chấn thương, nhiễm trùng, tân sinh và biểu hiện tại cơ quan sinh dục của các bệnh lý hệ thống. Chảy máu từ các khu vực này thường xảy ra rải rác hoặc xuất huyết sau giao hợp, nhưng cũng có thể xảy ra tình trạng băng huyết. Các tổn thương thường có thể quan sát được khi thăm khám. (Xem thêm phần ‘Chảy máu cổ tử cung’, ‘Chảy máu âm đạo’ và ‘Chảy máu âm hộ’ ở dưới.)

Nguồn gốc từ đường sinh dục trên

• Tử cung – Tử cung là nguồn gốc phổ biến nhất gây chảy máu đường sinh dục. Nguyên nhân gây chảy máu tử cung phụ thuộc vào tình trạng sinh sản của bệnh nhân (trước tuổi dậy thì, độ tuổi sinh sản, sau mãn kinh) và đặc điểm chảy máu (có chu kỳ hoặc không chu kỳ). Các nguyên nhân gây chảy máu tử cung bất thường (AUB) được chia thành 9 nhóm cơ bản: polyp, lạc nội mạc trong cơ tử cung (adenomyosis), u xơ tử cung, ác tính và tăng sinh, bệnh lý đông máu, rối loạn phóng noãn, bệnh lý nội mạc tử cung, do can thiệp y tế và chưa phân loại (hình 1). (Xem phần ‘Chảy máu tử cung’ ở dưới.)

  Chảy máu tử cung cũng là hiện tượng thường gặp trong tất cả các giai đoạn của thai kỳ; nguồn gốc chảy máu hầu như không bao giờ từ thai nhi. Cần đặc biệt lưu ý đến trường hợp thai ngoài tử cung. (Xem phần ‘Bệnh nhân mang thai’ ở dưới.)

• Vòi trứng – Chảy máu vòi trứng hiếm khi biểu hiện dưới dạng chảy máu âm đạo. Các nguyên nhân bao gồm thai ngoài tử cung và viêm vòi trứng, thường là một phần của bệnh viêm vùng chậu (PID). (Xem phần ‘Chảy máu vòi trứng’ ở dưới.)
• Buồng trứng – Mặc dù máu từ buồng trứng thường tích tụ trong ổ bụng, nhưng chảy máu âm đạo có thể xảy ra nếu máu di chuyển qua vòi trứng xuống đường sinh dục dưới. Nguyên nhân chảy máu buồng trứng bao gồm các u lành tính và ung thư buồng trứng. (Xem phần ‘Chảy máu buồng trứng’ ở dưới.)

Chảy máu không do đường sinh dục – Các bệnh lý ở niệu đạo (ví dụ: viêm niệu đạo, túi thừa niệu đạo), bàng quang (ví dụ: ung thư, sỏi, nhiễm trùng) và ruột (ví dụ: bệnh ruột viêm, trĩ) có thể gây chảy máu dễ bị chẩn đoán nhầm là chảy máu đường sinh dục. (Xem phần ‘Bệnh lý ngoài đường sinh dục’ ở dưới.)