TÓM TẮT
Một số vaccine cho người đã được phát triển; tất cả đều đặc hiệu cho từng serovar và được thiết kế cho các tình huống dịch tễ cụ thể. Tuy nhiên, hiện chưa có vaccine nào được phổ biến rộng rãi. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm: tránh tiếp xúc với các nguồn nhiễm bệnh tiềm tàng, điều trị dự phòng cho những cá nhân có nguy cơ phơi nhiễm cao và tiêm phòng cho động vật.
Các biện pháp kiểm soát quan trọng nhất để phòng ngừa bệnh xoắn khuẩn vàng da (leptospirosis) ở người bao gồm: tránh các nguồn lây nhiễm tiềm ẩn như nước đọng và nước chảy tràn từ các trang trại chăn nuôi, kiểm soát loài gặm nhấm và bảo vệ thực phẩm khỏi sự nhiễm bẩn từ động vật.
Điều trị dự phòng bằng kháng sinh cho những đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm cao có thể hữu ích trong một số trường hợp, mặc dù bằng chứng hiện còn hạn chế do các nghiên cứu lâm sàng có thiết kế không đồng nhất và quy mô mẫu thường nhỏ 15,34-36. Trong một nghiên cứu với hơn 700 cá nhân tại quần đảo Andaman (vùng dịch tễ cao ở Đông Nam Á, nơi thường xảy ra các đợt bùng phát leptospirosis liên quan đến lũ lụt) được phân nhóm ngẫu nhiên dùng doxycycline 200 mg/tuần qua đường uống hoặc giả dược, tỷ lệ nhiễm lâm sàng ở nhóm dùng doxycycline thấp hơn (3,1% so với 6,8%), mặc dù không có sự khác biệt về tỷ lệ chuyển đổi huyết thanh 34. Một nghiên cứu khác trên hơn 900 binh lính huấn luyện trong rừng tại Panama cho thấy số ca mắc leptospirosis thấp hơn ở nhóm dùng doxycycline dự phòng (200 mg/tuần qua đường uống trong 2 đến 3 tuần và một liều cuối sau khi kết thúc phơi nhiễm) so với nhóm dùng giả dược (1 ca so với 20 ca) 35.
Tiêm phòng leptospirosis cho gia súc và vật nuôi trong nhà mang lại mức độ bảo vệ khác nhau 37-40. Một số động vật dù đã được tiêm phòng vẫn có thể nhiễm bệnh và thải xoắn khuẩn qua nước tiểu.
TỔNG KẾT VÀ KHUYẾN NGHỊ
Tiếp cận lâm sàng – Đa số các trường hợp nhiễm leptospirosis đều tự giới hạn. Điều trị bằng kháng sinh giúp rút ngắn thời gian diễn tiến bệnh và giảm đào thải vi khuẩn qua nước tiểu. (Xem thêm ‘Tiếp cận lâm sàng’ ở dưới.)
Leptospirosis thể nhẹ – Chúng tôi đề xuất điều trị bằng kháng sinh cho bệnh nhân mắc leptospirosis thể nhẹ (Khuyến cáo 2B). Ưu tiên sử dụng doxycycline hoặc azithromycin đường uống; các thuốc này cũng có hiệu quả đối với nhiễm rickettsia, vốn là bệnh khó phân biệt với leptospirosis. Cần tránh dùng doxycycline cho phụ nữ mang thai; các lựa chọn thay thế phù hợp bao gồm azithromycin hoặc amoxicillin. (Xem thêm ‘Tiếp cận lâm sàng’ ở dưới.)
Leptospirosis thể nặng – Chúng tôi khuyến cáo điều trị bằng kháng sinh cho bệnh nhân mắc leptospirosis thể nặng (Khuyến cáo 1B). Penicillin đường tiêm, doxycycline và cephalosporin thế hệ ba đều là các lựa chọn chấp nhận được. Tuy nhiên, penicillin và cephalosporin không có tác dụng đối với họ Rickettsiaceae, do đó không nên sử dụng trong trường hợp không thể phân biệt rõ ràng giữa leptospirosis và nhiễm rickettsia. (Xem thêm ‘Điều trị kháng sinh’ ở dưới.)
Phòng bệnh – Hiện chưa có vaccine cho người được phổ biến rộng rãi. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm: tránh tiếp xúc với nguồn lây nhiễm tiềm tàng, điều trị dự phòng cho những đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm cao và tiêm phòng cho động vật. Việc dự phòng bằng doxycycline là hợp lý cho những cá nhân có khả năng phơi nhiễm cao với xoắn khuẩn leptospira trong môi trường dịch tễ trong một khoảng thời gian xác định. (Xem thêm ‘Phòng bệnh’ ở dưới.)