Tổng quan về tự miễn

TÓM TẮT

Định nghĩa – Bệnh tự miễn là một tình trạng bệnh lý gây ra bởi đáp ứng tự miễn thích ứng nhắm vào một kháng nguyên trong chính cơ thể vật chủ, được gọi là tự kháng nguyên. Đáp ứng này có thể được khởi phát bởi một kháng nguyên ngoại lai hoặc tự kháng nguyên, thường bao gồm sự tham gia của cả tế bào T và tế bào B. (Xem thêm ‘Định nghĩa’ ở dưới.)

Đặc điểm của bệnh tự miễn – Việc phát hiện các tự kháng thể thường là bước đầu tiên trong chẩn đoán bệnh tự miễn, tuy nhiên điều này là chưa đủ để kết luận. Các tự kháng thể này có thể không phải là tác nhân trực tiếp gây ra bệnh. Tự kháng thể xuất hiện tự nhiên có thể tồn tại ở những người có hệ miễn dịch bình thường, thậm chí có thể tăng lên một cách không đặc hiệu trong quá trình diễn tiến của bệnh lý hoặc tổn thương. (Xem thêm ‘Đặc điểm của bệnh tự miễn’ ở dưới.)

Bằng chứng về mối quan hệ nhân quả – Có nhiều cấp độ bằng chứng khác nhau trong các nghiên cứu về nguyên nhân gây bệnh tự miễn:

• Bằng chứng trực tiếp: Yêu cầu chứng minh được rằng đáp ứng tự miễn có thể trực tiếp gây ra bệnh.
• Bằng chứng gián tiếp: Thường liên quan đến việc tác động điều chỉnh hệ miễn dịch hoặc nghiên cứu các bệnh lý xuất hiện tự nhiên trên mô hình động vật.
• Bằng chứng gián tiếp/hoàn cảnh (Circumstantial evidence): Đây là loại bằng chứng phổ biến nhất, bao gồm các nghiên cứu về sự hiện diện của tự kháng thể, sự tập trung các bệnh lý trong một cá thể hoặc gia đình, xu hướng thiên về một số kiểu haplotype kháng nguyên bạch cầu người (HLA) nhất định, sự khác biệt về giới tính và đáp ứng với liệu pháp ức chế miễn dịch.

(Xem thêm ‘Bằng chứng trực tiếp’, ‘Bằng chứng gián tiếp’ và ‘Bằng chứng gián tiếp/hoàn cảnh’ ở dưới.)

Cơ chế gây cảm ứng – Đáp ứng tự miễn có thể được khởi phát bởi các kháng nguyên tự thân hoặc kháng nguyên ngoại lai. Tương tự như mọi đáp ứng miễn dịch, hiện tượng tự miễn chịu sự kiểm soát chặt chẽ của di truyền đối với quá trình nhận diện kháng nguyên, tương tác tế bào và kết cục cuối cùng. (Xem thêm ‘Cơ chế gây cảm ứng’ ở dưới.)

Cơ chế gây bệnh – Sự phát triển của bệnh tự miễn phụ thuộc vào sự mất cân bằng giữa các yếu tố gây bệnh do tế bào T và B tự phản ứng tạo ra với các yếu tố điều hòa vốn kiểm soát đáp ứng miễn dịch. Ví dụ, sự cân bằng hoạt động giữa các tế bào T thực thi khác nhau và tế bào T điều hòa (Tregs) sẽ quyết định việc một cá thể duy trì khả năng dung nạp tự thân bình thường hay tiến triển thành bệnh tự miễn. (Xem thêm ‘Cơ chế gây bệnh’ ở dưới.)

Bệnh tự viêm – Các bệnh lý có tình trạng viêm mạn tính nhưng không có bằng chứng về sự hiện diện của tế bào T hoặc B tự phản ứng được gọi là bệnh tự viêm, những bệnh này liên quan đến đáp ứng miễn dịch bẩm sinh. (Xem thêm ‘Bệnh tự viêm’ ở dưới.)

Vaccine – Giá trị bảo vệ của vaccine đối với bệnh nhân tự miễn đã được xác lập dựa trên các dữ liệu dịch tễ học tin cậy, trong khi khả năng vaccine gây ra hoặc làm trầm trọng thêm bệnh tự miễn vẫn còn mang tính suy đoán. Nhìn chung, bệnh nhân tự miễn có tăng khả năng phản ứng miễn dịch, nhưng rất khó để thực hiện các nghiên cứu dịch tễ học được thiết kế chặt chẽ nhằm chứng minh sự gia tăng đáng kể của bất kỳ bệnh tự miễn nào sau khi tiêm chủng cho những bệnh nhân này. (Xem thêm ‘Vaccine’ ở dưới.)