TÓM TẮT
Tổng quan – Việc quản lý hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) đòi hỏi phải điều trị tập trung vào từng thành phần riêng biệt của hội chứng, bao gồm: rối loạn kinh nguyệt và nguy cơ tăng sinh nội mạc tử cung, tình trạng tăng androgen (rậm lông và mụn trứng cá), các yếu tố nguy cơ chuyển hóa (béo phì, kém dung nạp glucose và rối loạn lipid máu), và vô sinh do không rụng trứng ở một số phụ nữ. Việc lựa chọn liệu pháp điều trị tùy thuộc vào việc bệnh nhân có mong muốn mang thai hay không. Cách tiếp cận điều trị rậm lông và kích thích rụng trứng ở phụ nữ mắc PCOS được xem xét chi tiết trong các phần riêng biệt. (Xem ‘Tổng quan về tiếp cận’ ở dưới và “Quản lý rậm lông ở phụ nữ tiền mãn kinh” và “Kích thích rụng trứng bằng letrozole”, phần ‘Kích thích rụng trứng trong PCOS’.)
Phụ nữ không có mong muốn mang thai
Rối loạn kinh nguyệt – Đối với phụ nữ mắc PCOS có tình trạng kinh thưa và không rụng trứng mạn tính, chúng tôi đề xuất sử dụng thuốc tránh thai đường uống kết hợp estrogen-progestin (COC) (Khuyến cáo 2C) (xem ‘Rối loạn kinh nguyệt’ ở dưới). Mục tiêu của COC ở những bệnh nhân này là ngăn ngừa tăng sinh nội mạc tử cung và cung cấp biện pháp tránh thai (vì phụ nữ kinh thưa vẫn rụng trứng ngắt quãng và có thể xảy ra mang thai ngoài ý muốn). COC là nền tảng trong điều trị nội khoa để kiểm soát các triệu chứng tăng androgen. Với những phụ nữ mắc PCOS không lựa chọn hoặc không thể dùng COC, chúng tôi thường sử dụng liệu pháp progestin ngắt quãng. (Xem ‘Rối loạn kinh nguyệt’ ở dưới.)
Phụ nữ có triệu chứng tăng androgen – Đối với hầu hết phụ nữ có biểu hiện rậm lông hoặc các dấu hiệu tăng androgen khác như mụn trứng cá hoặc rụng tóc kiểu nữ, chúng tôi cũng đề xuất bắt đầu bằng COC (Khuyến cáo 2C) kết hợp với các biện pháp thay đổi lối sống (sơ đồ 1). (Xem ‘Dư thừa androgen’ ở dưới và “Quản lý rậm lông ở phụ nữ tiền mãn kinh”.)
Chúng tôi thường bắt đầu với loại COC chứa 20 mcg ethinyl estradiol kết hợp với một progestin như norethindrone hoặc norethindrone acetate; đây là những progestin có tính androgen thấp hơn nhưng nguy cơ thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch (VTE) tương đương với các loại COC chứa levonorgestrel. Một số bệnh nhân cần liều ethinyl estradiol cao hơn để kiểm soát tối ưu các triệu chứng tăng androgen. Các lo ngại về nguy cơ VTE đối với các progestin thế hệ mới và drospirenone được xem xét riêng. (Xem ‘Lựa chọn thuốc tránh thai đường uống’ ở dưới và “Tránh thai kết hợp estrogen-progestin: Tác dụng phụ và các vấn đề sức khỏe”, phần ‘Thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch’.)
Nếu bệnh nhân không hài lòng với đáp ứng lâm sàng sau sáu tháng đơn trị liệu bằng COC (đối với các biểu hiện tăng androgen), chúng tôi sẽ phối hợp thêm spironolactone, một thuốc kháng androgen. (Xem ‘Dư thừa androgen’ ở dưới và “Quản lý rậm lông ở phụ nữ tiền mãn kinh”.)
Rối loạn chuyển hóa – Giảm cân (có thể khôi phục chu kỳ rụng trứng, cải thiện nguy cơ chuyển hóa và có khả năng tăng tỷ lệ sinh con sống) là can thiệp ưu tiên cho hầu hết phụ nữ. Những bệnh nhân đã tiến triển thành đái tháo đường tuýp 2 và/hoặc rối loạn lipid máu cần các can thiệp đặc hiệu cho những rối loạn này. Các tình trạng này cũng cần được quản lý chặt chẽ trong thời kỳ mang thai. (Xem ‘Giảm cân’ ở dưới, ‘Kháng insulin/đái tháo đường tuýp 2’ và ‘Rối loạn lipid máu’ ở dưới.)
Phụ nữ có mong muốn mang thai
Vô sinh do không rụng trứng và kích thích rụng trứng – Đối với phụ nữ mắc PCOS và vô sinh do không rụng trứng, nên ưu tiên thử giảm cân trước đối với những người béo phì. Nếu biện pháp này không khôi phục được chu kỳ rụng trứng, cần thực hiện kích thích rụng trứng. Letrozole, một chất ức chế aromatase, hiện là lựa chọn hàng đầu để kích thích rụng trứng thay vì clomiphene citrate cho phụ nữ mắc PCOS. Trước khi bắt đầu dùng letrozole, bác sĩ lâm sàng phải thảo luận với bệnh nhân rằng việc sử dụng thuốc này cho chỉ định trên chưa được phê duyệt chính thức (off-label) và clomiphene là một phương án thay thế. (Xem ‘Phụ nữ có mong muốn mang thai’ ở dưới và “Kích thích rụng trứng bằng letrozole”, phần ‘Kích thích rụng trứng trong PCOS’.)