TÓM TẮT
Định nghĩa và dịch tễ học – Loét sinh dục cấp tính, còn được gọi là “loét Lipschütz” hoặc “ulcus vulvae acutum”, là một tình trạng hiếm gặp đặc trưng bởi các vết loét tự giới hạn ở âm hộ hoặc âm đạo thấp. Bệnh thường xảy ra ở nữ thanh thiếu niên hoặc phụ nữ trẻ chưa có hoạt động tình dục, với hơn 90% trường hợp gặp ở bệnh nhân dưới 20 tuổi (Xem ‘Giới thiệu’ và ‘Dịch tễ học’ ở dưới).
Biểu hiện lâm sàng – Các vết loét thường lớn (>1 cm) và sâu, có bờ màu đỏ tím và đáy hoại tử được bao phủ bởi dịch tiết màu xám hoặc một lớp vảy kết màu xám đen (hình 1). Hình ảnh đối xứng một phần (“dấu hiệu hôn” – kissing pattern) là đặc điểm điển hình (hình 2). Trước khi xuất hiện loét, bệnh nhân thường có các triệu chứng giống cúm hoặc giống hội chứng tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn (mononucleosis) (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới).
Chẩn đoán – Loét sinh dục cấp tính là một chẩn đoán lâm sàng và là chẩn đoán loại trừ, dựa trên khai thác bệnh sử chi tiết và thăm khám thực thể toàn diện. Các tiêu chuẩn chẩn đoán đề xuất bao gồm:
- Tuổi < 20;
- Xuất hiện một hoặc nhiều vết loét âm hộ;
- Hình ảnh đối xứng hai bên (“dấu hiệu hôn”);
- Không có tiền sử quan hệ tình dục;
- Không có tình trạng suy giảm miễn dịch;
- Loại trừ các nguyên nhân gây loét sinh dục đã biết khác;
- Diễn tiến cấp tính với khởi phát đột ngột và tự lành trong vòng 6 tuần.
(Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới).
Điều trị – Điều trị loét sinh dục cấp tính chủ yếu là điều trị hỗ trợ, bao gồm chăm sóc vết thương và giảm đau:
- Đối với bệnh nhân có vết loét nhỏ, nông và đau nhẹ: thuốc tê tại chỗ thường mang lại hiệu quả kiểm soát đau thỏa đáng.
- Đối với bệnh nhân có vết loét nông nhưng kích thước lớn và đau từ trung bình đến nặng: chúng tôi đề xuất sử dụng corticosteroid tại chỗ cường độ mạnh (nhóm 1, (bảng 1)) kết hợp với thuốc tê tại chỗ và thuốc giảm đau đường uống (Khuyến cáo 2C).
- Đối với bệnh nhân có nhiều vết loét sâu, hoại tử hoặc đau dữ dội không kiểm soát được bằng thuốc tê tại chỗ và thuốc giảm đau đường uống: có thể cân nhắc điều trị bằng một đợt ngắn corticosteroid toàn thân.
(Xem ‘Điều trị’ ở dưới).