Nhịp nhanh thất không do bệnh tim cấu trúc rõ rệt

TÓM TẮT

Nguyên tắc chung – Các tình trạng loạn nhịp thất ác tính thường xảy ra trên nền bệnh tim cấu trúc rõ rệt. Ít phổ biến hơn, nhịp nhanh thất (VT) và rung thất (VF) có thể xuất hiện ở những trái tim có vẻ bình thường nhưng thực chất lại tiềm ẩn các bất thường khó nhận diện, bao gồm rối loạn kênh ion tim hoặc protein cấu trúc. Các hội chứng VT vô căn, bao gồm VT đơn hình tái phát, VT bền kịch phát và nhịp nhanh thất trái vô căn, xảy ra ở những bệnh nhân có cấu trúc tim bình thường và thường có tiên lượng lành tính hơn. (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

VT vô căn – Các hội chứng VT vô căn chiếm khoảng 10% tổng số bệnh nhân được chuyển đến đánh giá VT; độ tuổi trung bình của nhóm này thường trẻ hơn so với những bệnh nhân VT thứ phát sau bệnh tim.

Việc phân biệt hội chứng VT vô căn với các hội chứng VT đơn hình khác là rất quan trọng, vì VT vô căn có tiên lượng tốt hơn nhiều, có nhiều lựa chọn thuốc chống loạn nhịp hơn và có khả năng điều trị khỏi hoàn toàn bằng phương pháp triệt đốt. (Xem thêm mục ‘VT vô căn’ ở dưới.)

Đánh giá chẩn đoán – Quy trình chẩn đoán để xác định sự hiện diện và loại bệnh tim ở bệnh nhân VT bền thường bao gồm nhiều kỹ thuật xâm lấn và không xâm lấn, tùy thuộc vào tiền sử lâm sàng và biểu hiện của bệnh nhân. Các kỹ thuật này bao gồm:

• Điện tâm đồ (ECG)
• Siêu âm tim
• Nghiệm pháp gắng sức trên thảm lăn
• ECG trung bình tín hiệu (Signal averaged ECG)
• Chụp động mạch vành
• Sinh thiết nội mạc cơ tim
• Chụp cộng hưởng từ (MRI)

(Xem thêm mục ‘Tiếp cận chung’ ở dưới và “Nhịp nhanh thất đơn hình bền: Biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán và đánh giá”, phần ‘Đánh giá chẩn đoán bổ sung’.)

VT đơn hình tái phát (RMVT) – VT đơn hình tái phát (RMVT), hay còn gọi là VT đường ra thất phải (RVOT VT), là một loại loạn nhịp do khởi phát (triggered arrhythmia), đặc trưng bởi các “chuỗi” ngắn nhịp nhanh thất không bền xuất hiện thường xuyên.

Biểu hiện lâm sàng – Các triệu chứng phổ biến nhất của RMVT là đánh trống ngực và chóng mặt, thường xảy ra trong hoặc ngay sau khi gắng sức hoặc khi căng thẳng về cảm xúc, mặc dù một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân không có triệu chứng.

Đặc điểm điện tâm đồ – Hầu hết các cơn RMVT có hình ảnh ECG đặc trưng với dạng block nhánh trái và trục lệch dưới. (Xem thêm mục ‘VT đơn hình tái phát’ ở dưới.)

Điều trị – Khi quyết định điều trị RMVT, cần lưu ý rằng nhiều bệnh nhân còn trẻ và khỏe mạnh, do đó, liệu pháp triệt đốt có thể được ưu tiên hơn so với việc dùng thuốc chống loạn nhịp kéo dài.

RMVT có thể được cắt cơn bằng adenosine, verapamil và thuốc chẹn beta; trong đó thuốc chẹn beta thường được dùng là lựa chọn hàng đầu để dự phòng tái phát. Mặc dù các thuốc chống loạn nhịp nhóm I và III có hiệu quả trên nhiều bệnh nhân, nhưng triệt đốt qua catheter thường được ưu tiên hơn nhờ tỷ lệ thành công cao và tỷ lệ biến chứng thấp. (Xem thêm mục ‘Điều trị RMVT’ ở dưới.)

VT bền kịch phát – VT bền kịch phát là một hội chứng lâm sàng khác của VT vô căn, có nhiều điểm tương đồng với RMVT. Hình thái QRS trên ECG thường là dạng block nhánh trái với trục lệch dưới, và bệnh nhân thường đáp ứng với các thuốc chống loạn nhịp, đặc biệt là adenosine, tương tự như bệnh nhân RMVT. Tuy nhiên, VT bền kịch phát thường gây triệu chứng nhiều hơn và ít bị kích thích bởi gắng sức hơn so với RMVT. (Xem thêm mục ‘VT bền kịch phát’ ở dưới.)

Nhịp nhanh thất trái vô căn (ILVT) – Nhịp nhanh thất trái vô căn (ILVT), còn gọi là VT Belhassen hoặc VT đáp ứng với verapamil, thường không bị kích thích bởi gắng sức. Mặc dù thường đi kèm với các triệu chứng đánh trống ngực và tiền ngất, nhưng hiếm khi dẫn đến ngất hoặc ngừng tim.

ILVT có hình thái block nhánh phải với trục mặt phẳng trán lệch trước trên bên trái và thời lượng QRS tương đối hẹp (thường từ 0,12 đến 0,14 giây). Verapamil thường có hiệu quả trong điều trị ILVT, cả trong việc cắt cơn cấp tính và dự phòng tái phát. Ngoài ra, triệt đốt qua catheter mang lại tỷ lệ điều trị khỏi ILVT rất cao. (Xem thêm mục ‘Nhịp nhanh thất trái vô căn’ ở dưới.)