Các tổn thương da ở trẻ sơ sinh và trẻ nhũ nhi

TÓM TẮT

Các tổn thương lành tính và thoáng qua – Các tổn thương dạng sẩn và mụn mủ thường gặp, lành tính và thoáng qua bao gồm: mụn milia, tăng sản tuyến bã (hình 3), hồng ban độc sơ sinh (hình 4) và mụn mủ vùng đầu ở trẻ sơ sinh (mụn trứng cá sơ sinh (hình 5)). Tất cả các tổn thương này thường tự khỏi trong vài tuần đến vài tháng đầu đời. (Xem thêm phần ‘Các tổn thương sẩn và mụn mủ thoáng qua’ ở dưới.)

Thay đổi màu sắc da

• Chứng hắc tố da bẩm sinh, hay còn gọi là vết bớt xanh xám (Mongolian spot), là tổn thương sắc tố thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh, đặc biệt phổ biến ở trẻ em gốc Á và trẻ có làn da sẫm màu. Tổn thương điển hình là một dát hoặc mảng sắc tố màu xanh xám, bờ không rõ, thường khu trú ở vùng cùng cụt – mông (hình 10). Các vết bớt lan rộng hoặc tồn tại dai dẳng có thể liên quan đến một số bệnh lý tiêu thể (lysosomal diseases) hoặc hội chứng phacomatosis pigmentovascularis. (Xem thêm phần ‘Chứng hắc tố da’ ở dưới.)
• Các thay đổi màu sắc da do tăng nồng độ hemoglobin sinh lý và/hoặc mất ổn định vận mạch bao gồm: đỏ da (rubor), vân da sinh lý (hình 28 và hình 14), xanh tím đầu chi (acrocyanosis) và thay đổi màu da kiểu Harlequin. Tình trạng vân da và xanh tím đầu chi thường biến mất khi giữ ấm. (Xem thêm phần ‘Thay đổi màu sắc da do biến đổi mạch máu thoáng qua’ ở dưới.)

Bớt bẩm sinh – Các tổn thương da bẩm sinh (bớt) bao gồm nhiều loại tổn thương từ thường gặp đến hiếm gặp, chẳng hạn như: bớt mạch máu (ví dụ: nốt ruồi đơn giản/vết bớt màu cá hồi (hình 15 và hình 16)), bớt sắc tố (ví dụ: nốt ruồi sắc tố bẩm sinh, dát café-au-lait) và hamartoma da (ví dụ: nốt ruồi biểu mô, nốt ruồi tuyến bã). Nốt ruồi sắc tố bẩm sinh cùng các tổn thương sắc tố da khác, nốt ruồi biểu mô và nốt ruồi tuyến bã được thảo luận chi tiết trong các phần riêng. (Xem thêm phần ‘Bớt bẩm sinh’ ở dưới và “Nốt ruồi sắc tố bẩm sinh”, “Các tổn thương sắc tố da lành tính không phải nốt ruồi sắc tố”, “Nốt ruồi biểu mô và hội chứng nốt ruồi biểu mô” và “Nốt ruồi tuyến bã và các hội chứng nốt ruồi tuyến bã”.)

Tổn thương do y tế và chấn thương – Các tổn thương da và mô mềm ở trẻ sơ sinh do can thiệp y tế hoặc chấn thương có thể xảy ra trong quá trình mang thai, chuyển dạ, sinh nở và sau sinh. Các tổn thương này bao gồm: khối sưng mô mềm vùng da đầu (caput succedaneum) và vòng thắt da đầu (hình 27), tụ máu dưới màng xương sọ (cephalohematoma), bỏng và tổn thương nhiệt, và calci hóa da (calcinosis cutis). Tình trạng calci hóa da thường do thoát mạch calci khi tiêm tĩnh mạch điều trị hạ calci máu sơ sinh hoặc do lấy máu gót chân nhiều lần. (Xem thêm phần ‘Tổn thương do y tế và chấn thương’ ở dưới và “Chấn thương sản khoa ở trẻ sơ sinh”.)