TÓM TẮT
Tổng quan – Botulinum toxin là một chất điều hòa thần kinh, có tác dụng làm yếu cơ tạm thời thông qua việc ức chế dẫn truyền thần kinh giữa dây thần kinh ngoại biên và mô cơ. Tiêm Botulinum toxin type A được ứng dụng rộng rãi trong điều trị các vấn đề thẩm mỹ do hoạt động của cơ gây ra. (Xem thêm ‘Giới thiệu’ và ‘Nguyên tắc chung’ ở dưới.)
Nguyên tắc chung – Việc nắm vững kiến thức về giải phẫu và chức năng cơ là yếu tố then chốt để thực hiện tiêm Botulinum toxin an toàn và hiệu quả (hình 1). Tiêm sai kỹ thuật có thể dẫn đến biến dạng thẩm mỹ và suy giảm chức năng kéo dài trong nhiều tháng. Lưu ý, liều lượng Botulinum toxin không thể hoán đổi tương đương giữa các chế phẩm khác nhau. (Xem thêm ‘Nguyên tắc chung’ ở dưới.)
Nếp nhăn vùng gian mày – Tiêm Botulinum toxin vào các cơ kéo chân mày xuống giúp cải thiện các nếp nhăn vùng gian mày (hình 2A-B). Nam giới thường yêu cầu liều lượng cao hơn do khối lượng cơ ở vùng này lớn hơn. Tất cả các vị trí tiêm phải nằm trên bờ trên ổ mắt để giảm nguy cơ sụp mi trên. (Xem thêm ‘Nếp nhăn vùng gian mày’ ở dưới.)
Nếp nhăn ngang trán – Để điều trị hiệu quả nếp nhăn ngang trán, cần can thiệp đồng thời vào cơ trán và các cơ kéo chân mày xuống (hình 3A-B). Nếu tiêm quá thấp ở cơ trán có thể gây sụp chân mày. (Xem thêm ‘Nếp nhăn ngang trán’ ở dưới.)
Nếp nhăn đuôi mắt – Nếp nhăn đuôi mắt (vết chân chim) có thể được điều trị thành công bằng cách tiêm nhiều điểm vào cơ vòng mắt phía ngoài (hình 5A-B). Vị trí tiêm nên nằm ở phía ngoài bờ ổ mắt và được thực hiện khi các cơ mặt đang ở trạng thái nghỉ. (Xem thêm ‘Nếp nhăn đuôi mắt (vết chân chim)’ ở dưới.)
Vùng quanh miệng – Tiêm Botulinum toxin giúp cải thiện các nếp nhăn quanh miệng và rãnh môi-cằm (đường marionette), đặc biệt khi kết hợp với các liệu pháp trẻ hóa khác (hình 11A-B và hình 14). Tiêm vùng quanh miệng có nguy cơ gây yếu cơ môi; cần cân nhắc tránh tiêm ở vị trí này đối với những người chơi nhạc cụ hơi hoặc những người cần sử dụng cường độ cao nhóm cơ quanh miệng. (Xem thêm ‘Nếp nhăn môi quanh miệng’ ở dưới.)
Vùng cổ – Bên cạnh điều trị vùng mặt, Botulinum toxin còn được dùng để cải thiện thẩm mỹ vùng cổ. Những bệnh nhân có dải cơ bám da cổ hiện rõ sẽ đạt được hiệu quả tốt với phương pháp này (hình 19A-B). (Xem thêm ‘Vùng cổ’ ở dưới.)