TÓM TẮT
Tổng quan – Ngứa toàn thân là tình trạng ngứa lan tỏa, không giới hạn ở một vùng cơ thể cụ thể, có thể xuất hiện phối hợp với nhiều bệnh lý khác nhau. Việc điều trị ngứa thường được chỉ định do tình trạng này gây ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Tiếp cận chung – Đối với ngứa toàn thân, thường chỉ định tiếp cận điều trị đa mô thức, bao gồm các thành phần chính sau:
- Điều trị bệnh lý nguyên nhân
- Loại bỏ các yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng ngứa
- Sử dụng các liệu pháp kháng ngứa (bảng 1A-B)
Nguyên nhân gây ngứa sẽ quyết định phương pháp điều trị cụ thể. (Xem thêm mục ‘Tiếp cận chung’ và ‘Các thể ngứa toàn thân đặc thù’ ở dưới.)
Các liệu pháp khởi đầu phổ biến – Các liệu pháp tại chỗ (ví dụ: lotion làm mát) và thuốc kháng histamin đường uống có tác dụng an thần thường là những can thiệp y tế ban đầu phổ biến do khả năng dung nạp tốt. Tác dụng an thần của thuốc kháng histamin thế hệ 1 mang lại lợi ích cho những bệnh nhân khó ngủ do ngứa. Tuy nhiên, vai trò của thuốc kháng histamin không gây buồn ngủ đối với các trường hợp ngứa không do trung gian histamin là chưa rõ ràng. (Xem thêm mục ‘Các liệu pháp khởi đầu phổ biến’ và ‘Vai trò của thuốc kháng histamin’ ở dưới.)
Các liệu pháp khác – Những can thiệp khác có thể hữu ích cho các trường hợp ngứa không đáp ứng với liệu pháp khởi đầu phổ biến. Các liệu pháp tiếp theo bao gồm thuốc chống co giật (ví dụ: gabapentin, pregabalin) và thuốc chống trầm cảm (ví dụ: mirtazapine). Quang trị liệu là một phương pháp thay thế có thể mang lại hiệu quả cho một số bệnh nhân. Các thuốc đối vận thụ thể opioid, thuốc vận thụ thể opioid và các thuốc toàn thân khác thường được dự trữ cho các trường hợp ngứa nặng hoặc ngứa kháng trị. (Xem thêm mục ‘Các liệu pháp khác’ ở dưới.)
Ngứa mạn tính không rõ nguyên nhân – Không phải lúc nào cũng xác định được nguyên nhân gây ngứa, điều này dẫn đến khó khăn trong việc lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu. Đối với những bệnh nhân ngứa mạn tính không rõ nguyên nhân, không kiểm soát tốt bằng liệu pháp tại chỗ và thuốc kháng histamin an thần đường uống dùng vào buổi tối, chúng tôi đề xuất điều trị thử bằng thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống co giật đường uống (Khuyến cáo 2C). Các thuốc đối vận thụ thể opioid và thuốc vận thụ thể opioid là những lựa chọn cho trường hợp ngứa nặng không rõ nguyên nhân, không đáp ứng với thuốc chống trầm cảm và thuốc chống co giật.