TÓM TẮT
Yếu tố nguy cơ – Rụng tóc do kéo căng (traction alopecia) là một dạng mất tóc xảy ra do tác động kéo căng kéo dài hoặc lặp đi lặp lại lên sợi tóc và nang tóc. Các kiểu tóc gây kéo căng như tết tóc, nối tóc, buộc tóc đuôi ngựa chặt hoặc búi tóc chặt có thể dẫn đến tình trạng này. (Xem ‘Dịch tễ học và yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
Dịch tễ học – Rụng tóc do kéo căng thường được chẩn đoán phổ biến nhất ở phụ nữ gốc Phi có tóc xoăn tự nhiên (Afro-textured hair) do thói quen tạo kiểu tóc gây kéo căng. Tuy nhiên, tình trạng này có thể xảy ra ở cả trẻ em và người lớn với mọi loại tóc. (Xem ‘Dịch tễ học và yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
Đặc điểm lâm sàng – Dấu hiệu lâm sàng sớm nhất của rụng tóc do kéo căng có thể là viêm nang tóc do kéo căng. Đặc điểm của viêm nang tóc do kéo căng là xuất hiện đỏ quanh nang tóc, các sẩn viêm hoặc mụn mủ tại những vị trí tóc bị kéo căng (hình 2). (Xem ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
Vị trí rụng tóc tương ứng với vị trí bị kéo căng. Tóc thường rụng nhiều nhất ở vùng trán hoặc vùng thái dương (hình 1A). “Dấu hiệu rìa” (fringe sign) — tình trạng các sợi tóc mảnh hoặc tóc thu nhỏ vẫn còn tồn tại ở đường viền tóc phía trước, trong khi vùng tóc phía sau đó rụng nhiều hơn — là một phát hiện thường gặp (hình 1B). (Xem ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
Chẩn đoán – Việc chẩn đoán rụng tóc do kéo căng thường dựa trên đánh giá lâm sàng. Tiền sử tạo kiểu tóc gây kéo căng và phân bố vùng rụng tóc tương ứng là những yếu tố then chốt để chẩn đoán. Sinh thiết có thể hữu ích trong trường hợp chẩn đoán không chắc chắn. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Xử trí – Việc nhận diện sớm rụng tóc do kéo căng là rất quan trọng. Bệnh nhân ở giai đoạn sớm có thể mọc tóc trở lại đáng kể sau điều trị. Khả năng mọc tóc sẽ thấp hơn đối với những trường hợp rụng tóc kéo dài (xem ‘Tiên lượng’ ở dưới):
- Ngừng kéo căng tóc – Ngừng các kiểu tóc gây kéo căng là phương pháp điều trị chính. Việc điều chỉnh thói quen tạo kiểu tóc có thể cần thiết đối với những bệnh nhân không thể từ bỏ hoàn toàn do lý do nghề nghiệp, văn hóa, tôn giáo hoặc các nguyên nhân khác. (Xem ‘Xử trí’ ở dưới.)
- Liệu pháp hỗ trợ – Các liệu pháp hỗ trợ thường được chỉ định nhằm hạn chế rụng tóc thêm và thúc đẩy tóc mọc lại. Chúng tôi đề xuất thử nghiệm dùng minoxidil tại chỗ cho những bệnh nhân có nhu cầu điều trị (Khuyến cáo 2C). Nếu có các dấu hiệu viêm, việc điều trị bằng corticosteroid tại chỗ hoặc kháng sinh chống viêm đường uống thường được chỉ định trước khi dùng minoxidil. Minoxidil đường uống là một lựa chọn cho những bệnh nhân đáp ứng kém với minoxidil tại chỗ. (Xem ‘Can thiệp hỗ trợ’ ở dưới.)
Phòng ngừa – Rụng tóc do kéo căng có thể phòng ngừa được. Việc giáo dục cộng đồng có thể giúp giảm tỷ lệ mắc tình trạng này. (Xem ‘Phòng ngừa’ ở dưới.)