U hạt vòng: Dịch tễ học, lâm sàng và chẩn đoán

TÓM TẮT

Tổng quan – U hạt vòng (Granuloma annulare – GA) là một bệnh lý u hạt ở da lành tính với nhiều biến thể lâm sàng nhưng có chung các đặc điểm mô bệnh học. Nhiều yếu tố đã được đề xuất góp phần vào sự phát triển của GA; tuy nhiên, cơ chế bệnh sinh của GA hiện vẫn chưa được làm rõ. (Xem ‘Dịch tễ học’ và ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)

Đặc điểm lâm sàng

• U hạt vòng khu trú – Đây là biến thể phổ biến nhất của GA. Biểu hiện điển hình là các mảng hình vòng hoặc hình cung, không triệu chứng, có màu đỏ hoặc trùng màu da, với bờ gờ cứng như sợi dây và vùng trung tâm sáng màu (hình 1A-F). Không có vảy. Các vị trí thường gặp nhất bao gồm cổ tay, cổ chân, mu bàn tay và mu bàn chân. Bệnh nhân có thể xuất hiện nhiều tổn thương. (Xem ‘U hạt vòng khu trú’ ở dưới.)
• U hạt vòng toàn thân – Đây là biến thể phổ biến thứ hai của GA. Đặc điểm đặc trưng bao gồm các sẩn và mảng màu đỏ hoặc trùng màu da lan tỏa (hình 2A-G). Các mảng hình vòng thường gặp. Vị trí tổn thương điển hình là ở thân mình và các chi. Vùng đầu, cổ, lòng bàn tay, lòng bàn chân và niêm mạc thường không bị ảnh hưởng. Có thể kèm theo ngứa. (Xem ‘U hạt vòng toàn thân’ ở dưới.)
• Các biến thể khác – Ví dụ về các biến thể khác của GA bao gồm GA dưới da, GA dạng xuyên và GA dạng mảng:
  • GA dưới da thường biểu hiện dưới dạng các nốt dưới da đơn độc hoặc đa ổ, không đau (hình 5). Vị trí thường gặp nhất là da đầu và các chi. (Xem ‘U hạt vòng dưới da’ ở dưới.)
  • GA dạng xuyên thường biểu hiện là các sẩn màu đỏ, không triệu chứng, sau đó tiến triển thành các sẩn rốn, tiết dịch trong hoặc trắng. Có thể kèm theo ngứa hoặc đau. Tổn thương thường lành và để lại sẹo. (Xem ‘U hạt vòng dạng xuyên’ ở dưới.)
  • GA dạng mảng thường biểu hiện là các mảng hình vòng hoặc không hình vòng, không có vảy (hình 6). Các mảng này thường xuất hiện ở vùng gần gốc chi. (Xem ‘U hạt vòng dạng mảng’ ở dưới.)

Các liên hệ tiềm năng – Một số tình trạng được cho là có liên quan đến GA bao gồm đái tháo đường, rối loạn lipid máu, tiếp xúc với một số loại thuốc và bệnh lý ác tính. Cần có thêm các nghiên cứu để xác nhận mối liên hệ giữa GA với các rối loạn này, cũng như xác định các chỉ định tầm soát phù hợp. (Xem ‘Các liên hệ tiềm năng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Tiếp cận chẩn đoán GA dựa trên biểu hiện lâm sàng. GA khu trú thường có thể được chẩn đoán chỉ thông qua thăm khám lâm sàng. Sinh thiết da thường hữu ích trong việc chẩn đoán các biến thể khác của GA. Các đặc điểm mô bệnh học đặc trưng bao gồm thâm nhiễm lympho-mô bào, thoái hóa collagen và lắng đọng mucin theo dạng kẽ hoặc dạng hàng rào. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)