TÓM TẮT
Đánh giá – Bệnh nhân rách da vùng mặt cần được thăm khám kỹ lưỡng để xác định các tổn thương phối hợp đe dọa tính mạng, các yếu tố tiền sử làm tăng nguy cơ biến chứng sau khâu vết thương, cũng như đặc điểm của vết rách bao gồm phạm vi, mức độ nhiễm bẩn (bao gồm cả sự hiện diện của dị vật) và tổn thương các cấu trúc lân cận. (Xem ‘Đánh giá’ ở dưới.)
Chỉ định hội chẩn chuyên khoa – Các trường hợp cần phẫu thuật viên chuyên khoa xử lý vết thương vùng mặt bao gồm (xem ‘Chỉ định hội chẩn hoặc chuyển tuyến chuyên khoa’ ở dưới):
- Vết thương sâu gây tổn thương thần kinh, động mạch hoặc các cấu trúc quan trọng khác (ví dụ: tuyến mang tai hoặc ống tuyến mang tai, bộ máy lệ).
- Vết thương phức tạp cần chỉnh sửa diện rộng hoặc ghép da để đạt kết quả thẩm mỹ tối ưu.
- Vết thương có các tổn thương phối hợp cần can thiệp chuyên khoa.
- Vết thương yêu cầu độ chính xác cao về mặt thẩm mỹ (ví dụ: rách trụ mũi, cánh mũi).
Chỉ định và chống chỉ định khâu đóng lần đầu – Khâu đóng lần đầu thường là lựa chọn ưu tiên cho các vết rách da vùng mặt có nguy cơ để lại sẹo lớn nếu không được khép kín mép vết thương (ví dụ: vết rách sâu đến hoặc xuyên qua lớp trung bì). Không nên khâu đóng lần đầu đối với các vết thương có dấu hiệu viêm rõ rệt (sưng, nóng, đỏ, chảy mủ). (Xem ‘Chỉ định khâu đóng lần đầu’ và ‘Chống chỉ định và thận trọng’ ở dưới.)
Gây tê và giảm đau – Gây tê tại chỗ thường cung cấp đủ hiệu quả giảm đau cho các vết rách mặt đơn giản ở cả trẻ em và người lớn. Gây tê vùng là một phương án thay thế, được ưu tiên cho các vết thương lớn (>4 cm) hoặc những vị trí yêu cầu sự chính xác cao về thẩm mỹ (ví dụ: cánh mũi hoặc trụ mũi). An thần trong thủ thuật được chỉ định cho những bệnh nhân cần khâu chính xác (đặc biệt là trẻ nhỏ), bệnh nhân có vết thương phức tạp, đa tổn thương hoặc nhiễm bẩn nặng, và những bệnh nhân lo lắng hoặc không hợp tác gây ảnh hưởng đến an toàn của nhân viên y tế. (Xem ‘Gây tê và giảm đau’ ở dưới.)
Cắt lọc và làm sạch vết thương – Các vết thương vùng mặt nhỏ và sạch không nhất thiết phải rửa thường quy. Vết thương lớn hoặc bị nhiễm bẩn có thể rửa bằng nước muối sinh lý hoặc nước máy. Thể tích dịch rửa tùy thuộc vào kích thước và mức độ nhiễm bẩn của vết thương. Cần giữ nguyên lông mày. Đối với lông mặt khác, nên dùng kéo tỉa thay vì cạo cho đến khi quan sát rõ toàn bộ vết thương và đảm bảo lông không gây cản trở quá trình khâu. Hạn chế tối đa việc cắt bỏ mô. (Xem ‘Cắt lọc và làm sạch vết thương’ ở dưới.)
Lựa chọn chỉ khâu – Vật liệu và kích cỡ chỉ khâu gợi ý cho vết rách vùng mặt được trình bày trong bảng (bảng 3). (Xem ‘Lựa chọn chỉ khâu’ ở dưới.)
Lựa chọn khâu và các kỹ thuật đóng vết thương khác – Đối với bệnh nhân rách da vùng mặt có sức căng lớn và lộ lớp mỡ dưới da, chúng tôi khuyến cáo nên khâu bằng mũi đơn rời thay vì chỉ sử dụng keo dán mô cyanoacrylate hoặc khâu liên tục (Khuyến cáo 2C). Việc kết hợp keo dán mô cyanoacrylate với các mũi khâu đệm trong lớp trung bì là một lựa chọn thay thế chấp nhận được cho các trường hợp này. (Xem ‘Kỹ thuật khâu mũi đơn rời’ ở dưới.)
Dự phòng uốn ván và kháng sinh – Bệnh nhân cần được dự phòng uốn ván tùy theo tình trạng (xem bảng 7). Hầu hết các vết thương vùng mặt không cần dự phòng kháng sinh đường uống hoặc tĩnh mạch theo kinh nghiệm. Vết thương do động vật cắn có thể cần dự phòng dại. Đối với vết thương do người cắn, cần đánh giá nhu cầu dự phòng virus viêm gan B hoặc HIV. (Xem ‘Các lưu ý khác’ ở dưới.)
Chăm sóc sau thủ thuật – Vết thương vùng mặt sau khi khâu nên được bôi thuốc mỡ kháng sinh tại chỗ (ví dụ: bacitracin zinc). Có thể băng bằng gạc không dính trong 24 đến 48 giờ. Sau thời gian này, tất cả các vết thương khâu bằng chỉ không tiêu có thể để hở và vệ sinh nhẹ nhàng bằng xà phòng và nước. Thời điểm cắt chỉ không tiêu tùy thuộc vào vị trí của vết rách (bảng 3). (Xem ‘Chăm sóc sau thủ thuật’ ở dưới.)