Chấn thương do chạy bộ ở chi dưới ở người lớn: Đánh giá bệnh nhân và các tình trạng thường gặp

TÓM TẮT

Dịch tễ học – Có tới một nửa số người chạy bộ thường xuyên ghi nhận có chấn thương mỗi năm. Một số chấn thương do sang chấn, nhưng phần lớn là do quá tải, và nhiều trường hợp liên quan đến khớp gối. Các chẩn đoán phổ biến nhất bao gồm hội chứng đau bánh chè-đùi (PFP), hội chứng căng thẳng xương chày trong (MTSS; hay còn gọi là “đau ống quyển”), bệnh lý gân Achilles, hội chứng dải chậu chày (ITBS), viêm cân gan chân và gãy xương do mỏi (stress fractures) của các xương bàn ngón và xương chày. (Xem “Chấn thương chi dưới do chạy bộ ở người trưởng thành: Yếu tố nguy cơ và phòng ngừa”, phần ‘Dịch tễ học chung’.)

Yếu tố nguy cơ – Nhiều yếu tố nguy cơ nội sinh và ngoại sinh có liên quan đến các chấn thương chi dưới do chạy bộ. Những yếu tố dễ điều chỉnh nhất là các biến số trong tập luyện như quãng đường và cường độ. Vai trò của các yếu tố khác, chẳng hạn như giày, giãn cơ và cơ sinh học, hiện còn ít rõ ràng hơn. (Xem “Chấn thương chi dưới do chạy bộ ở người trưởng thành: Yếu tố nguy cơ và phòng ngừa”, phần ‘Yếu tố nguy cơ’ và “Chấn thương chi dưới do chạy bộ ở người trưởng thành: Yếu tố nguy cơ và phòng ngừa”, phần ‘Gợi ý tập luyện để giảm nguy cơ chấn thương’.)

Bệnh sử và thăm khám lâm sàng – Việc khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng tập trung là thiết yếu để xác định chẩn đoán phân biệt và đánh giá nhu cầu chẩn đoán hình ảnh. Các hướng dẫn về cách đánh giá tối ưu cho người chạy bộ gặp chấn thương được trình bày chi tiết trong văn bản. (Xem ‘Đánh giá người chạy bộ gặp chấn thương’ ở dưới.)

Các chấn thương cụ thể – Mô tả về những nguyên nhân phổ biến và quan trọng gây chấn thương chi dưới do chạy bộ, được sắp xếp theo trình tự giải phẫu, được cung cấp trong nội dung bài viết kèm theo các liên kết để thảo luận chi tiết hơn. (Xem ‘Các chấn thương cụ thể’ ở dưới.)

• Chấn thương háng và vùng bẹn (sơ đồ 1) (xem ‘Chấn thương háng và vùng bẹn’ ở dưới)
• Chấn thương gối và đùi (sơ đồ 2) (xem ‘Chấn thương gối và đùi’ ở dưới)
• Chấn thương bàn chân và cổ chân (xem ‘Chấn thương bàn chân và cổ chân’ ở dưới)
• Gãy xương do mỏi (xem ‘Gãy xương do mỏi’ ở dưới)
• Các tình trạng khác, bao gồm hội chứng căng thẳng xương chày trong (xem ‘Hội chứng căng thẳng xương chày trong (đau ống quyển) và gãy xương chày do mỏi’ ở dưới) và hội chứng chèn ép khoang do gắng sức (xem ‘Hội chứng chèn ép khoang mạn tính do gắng sức’ ở dưới)