TÓM TẮT
- Thuật ngữ: Tâm thần phân liệt ở trẻ em và thanh thiếu niên là một hội chứng bao gồm các triệu chứng dương tính và âm tính của loạn thần, gây ảnh hưởng đến quá trình phát triển và chức năng nhận thức. (Xem thêm ‘Giới thiệu’ và ‘Thuật ngữ’ ở dưới.)
- Tâm thần phân liệt khởi phát thời thơ ấu: Là thể bệnh khởi phát trước 13 tuổi.
- Tâm thần phân liệt khởi phát sớm: Là thể bệnh khởi phát trước 18 tuổi.
- Dịch tễ học: Tỷ lệ hiện mắc của tâm thần phân liệt khởi phát sớm là khoảng 0,5% dân số Hoa Kỳ, cao hơn một chút so với tâm thần phân liệt ở người trưởng thành (ước tính khoảng 0,4%). Tâm thần phân liệt khởi phát thời thơ ấu ít gặp hơn nhiều, với tỷ lệ 0,04% tại Hoa Kỳ. (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
- Yếu tố tiền đề: Các nghiên cứu cho thấy sự hiện diện của rối loạn sử dụng chất cùng với các triệu chứng loạn thần đồng thời làm tăng nguy cơ phát triển rối loạn loạn thần nguyên phát ở thanh thiếu niên. Cần sa có khả năng gây ra các triệu chứng loạn thần, và một số nghiên cứu hạn chế chỉ ra rằng nó có thể đóng vai trò nguyên nhân trong sự phát triển của bệnh loạn thần nguyên phát, mặc dù vấn đề này vẫn còn gây tranh cãi. Các biến chứng sản khoa cũng dường như có liên quan đến tâm thần phân liệt khởi phát sớm. (Xem thêm ‘Yếu tố tiền đề’ ở dưới.)
- Rối loạn đồng mắc: Khoảng 30% đến 50% bệnh nhân được chẩn đoán tâm thần phân liệt khởi phát thời thơ ấu có các đặc điểm tự kỷ tiền bệnh hoặc được chẩn đoán đồng mắc rối loạn phát triển lan tỏa không biệt định tại thời điểm khởi phát loạn thần. (Xem thêm ‘Rối loạn đồng mắc’ ở dưới.)
- Diễn tiến bệnh: Sự sai lệch trong quỹ đạo phát triển, thể hiện qua các mốc phát triển bất thường, gia tăng ở thể tâm thần phân liệt khởi phát thời thơ ấu so với thể người trưởng thành, dẫn đến diễn tiến lâm sàng và kết cục xấu hơn. Tâm thần phân liệt khởi phát thời thơ ấu có tính liên tục với thể người trưởng thành, tuy nhiên, khởi phát càng sớm thì bệnh càng nặng. (Xem thêm ‘Diễn tiến bệnh’ ở dưới.)
- Đánh giá: Đánh giá lâm sàng bao gồm khai thác bệnh sử chi tiết, bao gồm tiền sử y khoa và tâm thần, tiền sử dùng thuốc, tiền sử gia đình và tâm lý xã hội. Thăm khám bao gồm đánh giá tình trạng tâm thần, khám thực thể tổng quát, khám thần kinh và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng. Chúng tôi cũng thu thập thông tin bổ trợ từ nhà trường và những người liên quan nếu có thể. (Xem thêm ‘Đánh giá’ ở dưới.)
- Chẩn đoán phân biệt: Tâm thần phân liệt ở thanh thiếu niên cần được phân biệt với các rối loạn khác có triệu chứng tương tự, bao gồm rối loạn stress sau sang chấn, rối loạn phổ tự kỷ, rối loạn khí sắc, rối loạn phân liệt cảm xúc, loạn thần do chất, sảng và lo âu nặng. (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)