TÓM TẮT
Giới thiệu – Lạm dụng rượu là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng tại các quốc gia phát triển. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Thuật ngữ – Các thuật ngữ dùng để mô tả việc sử dụng rượu, rối loạn sử dụng rượu và các vấn đề liên quan bao gồm (xem phần ‘Thuật ngữ’ ở dưới):
- Sử dụng rượu không lành mạnh (Unhealthy alcohol use) – Bao gồm toàn bộ các mức độ sử dụng rượu có thể gây ra những hậu quả về sức khỏe, bao gồm cả sử dụng rượu nguy cơ và rối loạn sử dụng rượu.
- Sử dụng rượu nguy cơ (Risky alcohol use) – Chỉ việc tiêu thụ lượng rượu khiến cá nhân có nguy cơ gặp các vấn đề về sức khỏe, nhưng mô hình sử dụng chưa nghiêm trọng đến mức đáp ứng các tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn sử dụng rượu.
- Sử dụng rượu mức độ nặng (Heavy alcohol use) – Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện Rượu (NIAAA) định nghĩa sử dụng rượu mức độ nặng là tiêu thụ trên 5 đơn vị rượu/ngày hoặc trên 15 đơn vị rượu/tuần đối với nam giới, và trên 4 đơn vị rượu/ngày hoặc trên 8 đơn vị rượu/tuần đối với nữ giới.
- Uống rượu quá độ (Binge drinking) – NIAAA định nghĩa đây là mô hình uống rượu làm nồng độ cồn trong máu đạt từ 0,08% trở lên. Điều này thường tương ứng với việc tiêu thụ từ 5 đơn vị rượu tiêu chuẩn trở lên ở nam giới hoặc 4 đơn vị trở lên ở nữ giới trong khoảng 2 giờ. Uống cường độ cao (High-intensity drinking) được xác định khi lượng tiêu thụ gấp 2 lần trở lên ngưỡng uống rượu quá độ theo giới tính.
- Rối loạn sử dụng rượu (Alcohol use disorder) – Được định nghĩa là một mô hình sử dụng rượu có vấn đề, dẫn đến suy giảm chức năng hoặc gây đau khổ có ý nghĩa lâm sàng, biểu hiện qua 11 tiêu chuẩn cụ thể về tâm lý xã hội, hành vi hoặc sinh lý (Bảng 1). (Xem phần “Uống rượu nguy cơ và rối loạn sử dụng rượu: Dịch tễ học, đặc điểm lâm sàng, hậu quả bất lợi, sàng lọc và đánh giá”, mục ‘Thuật ngữ’.)
Cơ chế bệnh sinh và biểu hiện của suy dinh dưỡng – Việc tiêu thụ rượu cấp tính và mạn tính có thể gây suy dinh dưỡng thông qua việc giảm hấp thu các chất dinh dưỡng đa lượng và vi lượng từ chế độ ăn, làm suy giảm quá trình tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất, giảm tổng hợp protein, đồng thời tăng cường phân hủy và đào thải các chất dinh dưỡng. Mức độ suy dinh dưỡng phụ thuộc vào lượng rượu tiêu thụ, chất lượng chế độ ăn, đặc điểm di truyền của bệnh nhân, cũng như sự hiện diện và mức độ nghiêm trọng của các bệnh lý đồng mắc. (Xem thêm phần ‘Cơ chế bệnh sinh và biểu hiện của suy dinh dưỡng liên quan đến rượu’ ở dưới.)
Đánh giá dinh dưỡng – Việc đánh giá tình trạng suy dinh dưỡng bao gồm khai thác bệnh sử tập trung, thăm khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng để đánh giá chức năng gan và thận. Chúng tôi thực hiện thêm các xét nghiệm vi chất ở những cá nhân có kết quả đánh giá ban đầu gợi ý suy dinh dưỡng hoặc suy tụy ngoại tiết. (Xem thêm phần ‘Đánh giá dinh dưỡng’ ở dưới.)
Bổ sung dinh dưỡng – Mục tiêu của việc bổ sung dinh dưỡng là khôi phục mức năng lượng và protein đầy đủ, đồng thời ngăn ngừa hoặc điều trị các triệu chứng thiếu hụt dưỡng chất. Việc này có thể bao gồm bổ sung các chất dinh dưỡng đa lượng, vitamin tan trong nước và tan trong dầu, khoáng chất, nguyên tố vi lượng, nước và điện giải. (Xem thêm phần ‘Xử trí thiếu hụt dinh dưỡng’ ở dưới.)
Đối với người trưởng thành mắc rối loạn sử dụng rượu hoặc sử dụng rượu mức độ nặng, chúng tôi đề nghị bổ sung multivitamin chứa tối thiểu thiamine 100 mg/ngày, vitamin B6 2 mg/ngày và acid folic từ 400 mcg đến 1 mg/ngày thay vì không bổ sung (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm phần ‘Xử trí thiếu hụt dinh dưỡng’ ở dưới.)
Khi không xác định được tình trạng thiếu hụt cụ thể, chúng tôi không bổ sung thường quy các vitamin B2, B12 hoặc C.
Chúng tôi không bổ sung thường quy các vitamin A, D, E hoặc K, ngoại trừ những bệnh nhân viêm tụy mạn hoặc bệnh gan do rượu có hội chứng kém hấp thu chất béo hoặc đã có bằng chứng thiếu hụt trước đó.