TÓM TẮT
Đồng mắc rối loạn khí sắc và rối loạn lo âu – Các nghiên cứu cộng đồng tại nhiều quốc gia cho thấy tỷ lệ đồng mắc cao giữa rối loạn lo âu và rối loạn khí sắc. Trong đó, rối loạn khí sắc có mối tương quan chặt chẽ nhất với rối loạn lo âu lan tỏa (GAD) và thấp nhất đối với chứng sợ khoảng trống hoặc các nỗi ám ảnh đặc hiệu (bảng 1). (Xem thêm mục ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Yếu tố nguy cơ – Các nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh nhân đồng mắc rối loạn lo âu và rối loạn khí sắc thường là nữ giới, trẻ tuổi hơn (từ 25 đến 34 tuổi), trình độ học vấn thấp, sống một mình, thất nghiệp, có tiền sử tâm thần trong gia đình hoặc từng gặp sang chấn thời thơ ấu so với những bệnh nhân chỉ mắc đơn độc một trong hai loại rối loạn này. (Xem thêm mục ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
Cơ chế bệnh sinh – Mặc dù hiểu biết về căn nguyên của tình trạng đồng mắc lo âu và trầm cảm còn hạn chế, các nghiên cứu đã xác định được những điểm tương đồng giữa hai rối loạn này về mặt sinh học thần kinh, cấu trúc di truyền, cũng như sự hiện diện của đặc điểm tâm lý bất ổn (neuroticism) và xu hướng né tránh tổn thương (harm avoidance). (Xem thêm mục ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng – Sự đồng mắc giữa GAD và trầm cảm có thể biểu hiện trên một dải liên tục: từ chủ yếu là các triệu chứng lo âu, đến tình trạng hỗn hợp lo âu – trầm cảm, hoặc chủ yếu là các triệu chứng trầm cảm. Các triệu chứng thường gặp ở cả hai rối loạn bao gồm dễ kích động, bồn chồn/lo lắng, khó tập trung, mất ngủ và mệt mỏi (bảng 2). (Xem thêm mục ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Diễn tiến – Tình trạng đồng mắc rối loạn lo âu và trầm cảm có những đặc điểm khác biệt so với các thể bệnh đơn lẻ về tuổi khởi phát, diễn tiến bệnh và kết quả điều trị. Việc cùng tồn tại cả hai rối loạn làm giảm đáng kể khả năng hồi phục, kéo dài thời gian đáp ứng điều trị bằng thuốc và khiến bệnh diễn tiến mạn tính hơn. (Xem thêm mục ‘Diễn tiến’ ở dưới.)
Đánh giá và chẩn đoán – Quy trình đánh giá chẩn đoán đối với các trường hợp nghi ngờ đồng mắc rối loạn lo âu và trầm cảm bao gồm khai thác bệnh sử kỹ lưỡng và thăm khám lâm sàng toàn diện. Chúng tôi thực hiện sàng lọc các sự kiện gây stress trong cuộc sống, tiền sử tâm thần gia đình, tiền sử xã hội, tiền sử sử dụng chất và tiền sử bị lạm dụng tình dục, thể chất hoặc tinh thần trong quá khứ.