TÓM TẮT
- Giới thiệu: Các bất thường bẩm sinh của hệ tuần hoàn vành bao gồm các biến thể về vị trí xuất phát, bất thường về khẩu kính và rò động mạch vành.
- Tỷ lệ mắc: Tỷ lệ xuất hiện bất thường về vị trí xuất phát của động mạch vành từ động mạch chủ là thấp. Biến thể thường gặp nhất là động mạch mũ xuất phát từ xoang Valsalva phải (Xem ‘Các biến thể về vị trí xuất phát của động mạch vành từ động mạch chủ’ ở dưới).
- Hiệp hội bệnh lý: Các biến thể về vị trí xuất phát của động mạch vành từ động mạch chủ thường đi kèm với các bệnh tim bẩm sinh như tứ chứng Fallot, chuyển vị đại động mạch, thất phải hai đường ra, tim một thất và thân chung động mạch (Xem ‘Biến thể vị trí xuất phát động mạch vành đi kèm với các bệnh tim bẩm sinh khác’ ở dưới).
- Xuất phát từ xoang Valsalva đối diện (AAOCA): Tình trạng này có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ và đột tử. AAOCA với động mạch vành phải xuất phát từ xoang Valsalva trái phổ biến hơn so với động mạch vành trái xuất phát từ xoang Valsalva phải; tuy nhiên, trường hợp sau có nguy cơ đột tử do tim cao hơn. Các hướng dẫn đồng thuận về chẩn đoán và xử trí những bất thường này đã được công bố gần đây (Xem ‘Các biến thể về vị trí xuất phát của động mạch vành từ động mạch chủ’ ở dưới).
- Xuất phát từ động mạch phổi: Việc một hoặc nhiều động mạch vành xuất phát bất thường từ động mạch phổi thường là một dị tật đơn độc (hình 1). Những tổn thương này có ý nghĩa về mặt huyết động, gây thiếu máu cơ tim tiến triển và có thể dẫn đến bệnh cơ tim do thiếu máu (Xem ‘Các biến thể về vị trí xuất phát của động mạch vành từ động mạch phổi’ ở dưới).
- Bất thường về khẩu kính động mạch vành: Bao gồm hẹp do stenosis hoặc thiểu sản, hoặc giãn bao gồm giãn lòng mạch (ectasia) hoặc phình động mạch (Xem ‘Bất thường về khẩu kính của động mạch vành’ ở dưới).
- Thông nối giữa động mạch vành và các buồng tim:
Tình trạng này bao gồm rò vành-buồng tim hoặc các mạch máu khác (dị dạng động tĩnh mạch động mạch vành); nguyên nhân thường do sai sót trong quá trình phát triển phôi thai bình thường (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới).
Ngoài ra, tình trạng này có thể là thứ phát sau chấn thương (vết đâm, vết bắn hoặc các mảnh văng), hoặc sau các thủ thuật tim can thiệp như đặt máy tạo nhịp, sinh thiết nội mạc cơ tim, hoặc chụp động mạch vành (Xem ‘Rò động mạch vành’ ở dưới).