Hội chứng tăng thông khí ở người lớn

TÓM TẮT

Hội chứng tăng thông khí – Hội chứng tăng thông khí đặc trưng bởi các đợt tăng thông khí phút thoáng qua, gây kiềm hô hấp nhưng chênh lệch oxy phế nang – động mạch vẫn trong giới hạn bình thường. Hội chứng này đi kèm với nhiều triệu chứng đa dạng mà không tìm thấy nguyên nhân gây bệnh từ các bệnh lý tim mạch hay hô hấp khác. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Các triệu chứng đi kèm – Nhiều triệu chứng thường gặp trong hội chứng tăng thông khí bao gồm: khó thở, choáng váng, dị cảm, đau ngực, đánh trống ngực, vã mồ hôi, lo âu, sợ hãi và cảm giác sắp có điều khủng khiếp xảy ra. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Yếu tố góp phần – Các bệnh lý tâm lý, thần kinh và tim phổi đều có thể góp phần gây ra các triệu chứng của bệnh nhân. Có sự chồng lấp đáng kể với các bệnh lý tâm thần đồng mắc (đặc biệt là rối loạn hoảng sợ và rối loạn lo âu) (hình 1). (Xem ‘Tỷ lệ mắc và dịch tễ học’ ở dưới.)

Không có tiêu chuẩn chẩn đoán đặc hiệu – Hội chứng tăng thông khí là một rối loạn chưa có tiêu chuẩn chẩn đoán được chấp nhận rộng rãi; đây là một chẩn đoán loại trừ, được đưa ra sau khi quan sát kỹ lưỡng và đánh giá các khả năng gây bệnh khác. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Chẩn đoán phân biệt – Chẩn đoán phân biệt của tăng thông khí cấp bao gồm nhiều tình trạng y khoa nghiêm trọng và có thể đe dọa tính mạng như: toan chuyển hóa, hen suyễn, tắc nghẽn đường hô hấp trên, thuyên tắc phổi (PE), hội chứng mạch vành cấp và nhiễm khuẩn huyết (bảng 1). Hầu hết các tình trạng này đều có những bất thường trong trao đổi khí (ví dụ: chênh lệch oxy phế nang – động mạch bất thường), trừ trường hợp hội chứng tăng thông khí xảy ra đồng thời trên nền bệnh lý tim phổi sẵn có. (Xem ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Tiền sử bệnh (bảng 3), khám lâm sàng và các xét nghiệm sàng lọc cần tập trung tìm kiếm các nguyên nhân thay thế tiềm tàng ở những bệnh nhân có biểu hiện tăng thông khí cấp. Quá trình đánh giá được thực hiện theo từng bước: kết quả từ khai thác tiền sử, khám lâm sàng, xét nghiệm và đáp ứng với điều trị ban đầu sẽ định hướng cho các xét nghiệm chuyên sâu tiếp theo. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Xử trí cấp cứu tăng thông khí – Việc xử trí cấp tính một đợt tăng thông khí trong hội chứng tăng thông khí nên tập trung vào việc trấn an bệnh nhân và nỗ lực ban đầu trong việc huấn luyện lại cách thở. Nếu các biện pháp này không giải quyết được đợt cấp và các triệu chứng nặng vẫn kéo dài, có thể sử dụng một liều nhỏ benzodiazepine tác dụng ngắn. Không khuyến cáo cho bệnh nhân thở vào túi giấy vì có nguy cơ gây giảm oxy máu và các biến chứng khác. (Xem ‘Xử trí cấp cứu’ ở dưới.)

Quản lý tăng thông khí tái phát – Đối với những bệnh nhân có các đợt tăng thông khí tái diễn, chúng tôi đề nghị ưu tiên điều trị ban đầu bằng cách huấn luyện lại cách thở thay vì liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) hoặc điều trị bằng thuốc (Khuyến cáo 2C). Với những bệnh nhân không đáp ứng với đơn trị liệu huấn luyện thở, chúng tôi đề nghị chuyển sang liệu pháp CBT kết hợp tiếp tục huấn luyện thở (Khuyến cáo 2C). Nếu cả huấn luyện thở và CBT đều không hiệu quả trong việc ngăn ngừa tái phát, chúng tôi đề nghị khởi động điều trị bằng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI) thay vì sử dụng benzodiazepine hoặc thuốc chẹn beta (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Điều trị dự phòng tái phát’ ở dưới.)

Chỉ định chuyển chuyên khoa – Việc chuyển bệnh nhân đến bác sĩ chuyên khoa hô hấp để thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu chỉ cần thiết trong các trường hợp chẩn đoán phức tạp, bệnh nhân có nhiều bệnh lý đồng mắc hoặc bệnh nhân không đáp ứng với các can thiệp tiêu chuẩn. Việc chuyển đến bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần khác có thể phù hợp với những bệnh nhân có các yếu tố tâm thần tiềm ẩn đáng kể. (Xem ‘Chuyển chuyên khoa’ ở dưới.)